Zastosowanie czynników wzrostowych w leczeniu trudno gojących się ran i owrzodzeń

Kategoria: 
Porady

Co to są czynniki wzrostowe (growth factors)?
Szeroko rozpowszechnione w świecie zwierzęcym  czynniki wzrostu to peptydy lub białka wydzielane przez komórki, których zadaniem jest pobudzenie innych komórek do wzrostu lub różnicowania się.  Działają w mechanizmach receptorowych to znaczy poprzez przyłączenie się do receptora powierzchniowego docelowej komórki, uruchamiają kaskadę przemian biochemicznych wewnątrz komórki, która jest odpowiedzialna za transmisję sygnału. Receptory transbłonowe aktywują szlak sygnalizacji wewnątrzkomórkowej, który z kolei wpływa na ekspresję odpowiednich genów. Fakt, iż czynniki wzrostu nie wnikają do komórki jest istotny, ponieważ w takiej sytuacji nie występują działania mutagenne a jedynie stymulacja normalnego procesu gojenia.

Struktura kompleksu VEGF-receptor

 Struktura molekularna kompleksu VEGF z receptorem błonowym (źródło: Protein Data Bank)

Jak otrzymać czynniki wzrostowe?
Najczęściej stosowaną metodą pozyskiwania czynników wzrostowych jest izolacja płytek krwi z krwi obwodowej pacjenta (autologiczne osocze bogatopłytkowe, PRP = platelet rich plasma). W naszym organizmie płytki krwi (trombocyty) są odpowiedzialne z jednej strony za hamowanie krwawienia  w miejscu urazu – indukują powstawanie zakrzepu, z drugiej zaś stymulują procesy gojenia się rany. Płytki zawierają w swoich ziarnistościach czynniki wzrostowe takie jak PDGF (αα,ßß,αß), TGF-ß1, TGF-ß2, VEGF oraz EGF, które stymulują podziały komórek, napływ komórek macierzystych do miejsca urazu, powstawanie nowych naczyń, tworzenie elastyny i włókien kolagenowych. Osocze bogatopłytkowe zawiera również białka odpowiedzialne za procesy przylegania komórek (adhezja komórek): fibryna, fibronektyna, wibronektyna.

Separacja osocza bogatopłytkowego

Separacja osocza bogatopłytkowego

Kiedy powinno się rozważyć zastosowanie czynników wzrostowych w leczeniu przewlekłych ran?
Jeżeli u pacjenta występuje przewlekłe owrzodzenie pomimo modyfikacji czynników  odpowiedzialnych za utrudniony proces gojenia się rany oraz brak wymiernego efektu z zastosowanego leczenia farmakologicznego i specjalistycznych opatrunków, wtedy po wykluczeniu współobecnego zakażenia można podjąć próbę zastosowania czynników wzrostowych.

Badania naukowe z zastosowaniem osocza bogatopłytkowego w leczeniu owrzodzeń żylnych:
Autologous platelet rich plasma in chronic venous ulcers: study of 17 cases.
Streszczenie: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24023432
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3764770/figure/F1/
A prospective, randomized, controlled trial of autologous platelet-rich plasma gel for the treatment of diabetic foot ulcers
Streszczenie: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16799184
Pełny artykuł: http://www.cytomedix.com/Portals/121782/docs/AutoloGelDFProspectiveTrialOWM.pdf
Autologous platelet-rich plasma for treating chronic wounds
Streszczenie: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23076929
Treatment of refractory venous stasis ulcers with autologous platelet-rich plasma and light-emitting diodes: a pilot study
Streszczenie: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23738854