Obrz\u0119ki w chorobie nowotworowej \u2014 sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i dlaczego maj\u0105 r\u00f3\u017cne przyczyny? | ANGIOMEDIC<\/title><meta name=\"description\" content=\"Dlaczego w chorobie nowotworowej puchn\u0105 nogi, r\u0119ce lub twarz? Poznaj przyczyny mechaniczne, dzia\u0142anie VEGF, cytokin i hormon\u00f3w oraz zasady diagnostyki i leczenia.\"><\/head><body><br \/>\n<\/p>\n<article class=\"angiomedic-edema\" style=\"max-width:900px;margin:0 auto;font-size:18px;line-height:1.75;color:#243746;\">\n<header>\n<p style=\"color:#146b75;font-weight:700;letter-spacing:.04em;\">ANGIOMEDIC \u00b7 PORADNIK DLA PACJENT\u00d3W<\/p>\n<h1 style=\"line-height:1.25;color:#163b51;\">Obrz\u0119ki w chorobie nowotworowej \u2014 sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i dlaczego maj\u0105 r\u00f3\u017cne przyczyny?<\/h1>\n<p style=\"font-size:1.15em;\"><strong>Spuchni\u0119te nogi, obrz\u0119k r\u0119ki po operacji, powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 brzuch albo obrz\u0119k twarzy \u2014 u osoby z chorob\u0105 nowotworow\u0105 podobny objaw mo\u017ce mie\u0107 zupe\u0142nie inne przyczyny. Znaczenie ma to, gdzie powstaje przeszkoda w odp\u0142ywie p\u0142ynu, jak dzia\u0142aj\u0105 narz\u0105dy i jakie leczenie otrzymuje pacjent. Nowotw\u00f3r mo\u017ce te\u017c dzia\u0142a\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107: wydziela\u0107 substancje biologicznie czynne lub pobudza\u0107 odpowied\u017a zapaln\u0105, hormonaln\u0105 i immunologiczn\u0105 organizmu.<\/strong><\/p>\n<\/header>\n<aside style=\"padding:20px 24px;background:#edf6f7;border-left:5px solid #167d89;border-radius:8px;\"><strong>Najwa\u017cniejsza zasada:<\/strong> obrz\u0119k jest objawem, a nie gotowym rozpoznaniem. Nie ka\u017cdy obrz\u0119k u pacjenta onkologicznego jest limfatyczny, nie ka\u017cdy oznacza post\u0119p nowotworu i nie ka\u017cdy ust\u0105pi po leku moczop\u0119dnym. Cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142istnieje kilka mechanizm\u00f3w. [1\u20133]<\/aside>\n<h2>Sk\u0105d bierze si\u0119 p\u0142yn w tkankach?<\/h2>\n<p>Niewielka ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu stale przechodzi z drobnych naczy\u0144 krwiono\u015bnych do przestrzeni mi\u0119dzy kom\u00f3rkami. Uk\u0142ad limfatyczny zbiera ten p\u0142yn wraz z bia\u0142kami i odprowadza go do krwiobiegu. Obrz\u0119k pojawia si\u0119, gdy do tkanek nap\u0142ywa wi\u0119cej p\u0142ynu, ni\u017c mo\u017cna z nich usun\u0105\u0107. [4]<\/p>\n<p>R\u00f3wnowag\u0119 t\u0119 mog\u0105 zaburzy\u0107: wzrost ci\u015bnienia w naczyniach, utrudniony odp\u0142yw ch\u0142onki, zmniejszenie st\u0119\u017cenia bia\u0142ek osocza, zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 \u015bcian naczy\u0144 oraz zatrzymywanie sodu i wody. W chorobie nowotworowej te procesy mog\u0105 si\u0119 nak\u0142ada\u0107. Sam wygl\u0105d ko\u0144czyny zwykle nie wystarcza do rozpoznania przyczyny. [4,5]<\/p>\n<h2>1. Przeszkoda w odp\u0142ywie limfy \u2014 wt\u00f3rny obrz\u0119k limfatyczny<\/h2>\n<p>Guz lub zaj\u0119te przez nowotw\u00f3r w\u0119z\u0142y ch\u0142onne mog\u0105 utrudnia\u0107 odp\u0142yw ch\u0142onki. Uszkodzenie dr\u00f3g limfatycznych mo\u017ce te\u017c by\u0107 nast\u0119pstwem operacji z usuni\u0119ciem w\u0119z\u0142\u00f3w albo radioterapii powoduj\u0105cej bliznowacenie. Obrz\u0119k mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w czasie leczenia, ale r\u00f3wnie\u017c po miesi\u0105cach lub latach. [2]<\/p>\n<p>Przyk\u0142adem jest obrz\u0119k r\u0119ki po leczeniu raka piersi albo n\u00f3g po leczeniu nowotworu w obr\u0119bie miednicy. Mo\u017cliwe s\u0105 tak\u017ce obrz\u0119ki tu\u0142owia i okolicy narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Lokalizacja zale\u017cy od tego, kt\u00f3re drogi odp\u0142ywu zosta\u0142y uszkodzone. [2,3]<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowo obrz\u0119k mo\u017ce by\u0107 mi\u0119kki i pozostawia\u0107 do\u0142ek po ucisku. Z czasem przewlek\u0142y zast\u00f3j sprzyja przebudowie tkanek: ko\u0144czyna staje si\u0119 twardsza, a sk\u00f3ra grubsza. Mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci, ograniczenie ruchomo\u015bci, zaka\u017cenia sk\u00f3ry i wyciek ch\u0142onki. <strong>Obrz\u0119k limfatyczny nie musi od pocz\u0105tku by\u0107 twardy.<\/strong> [2,14]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Zaburzony-odplyw-limfy-w-nodze-1.png\" alt=\"Zaburzony odp\u0142yw limfy i gromadzenie p\u0142ynu w tkankach nogi.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Uszkodzenie dr\u00f3g limfatycznych mo\u017ce prowadzi\u0107 do obrz\u0119ku. Ilustracja pogl\u0105dowa.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>2. Ucisk na \u017cy\u0142y \u2014 krew ma utrudniony powr\u00f3t do serca<\/h2>\n<p>\u017by\u0142y odprowadzaj\u0105 krew z ko\u0144czyn. Je\u015bli guz albo powi\u0119kszone w\u0119z\u0142y uciskaj\u0105 \u017cy\u0142y biodrowe lub \u017cy\u0142\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 doln\u0105, wzrasta ci\u015bnienie w naczyniach poni\u017cej przeszkody. Sprzyja to przechodzeniu p\u0142ynu do tkanek. Obrz\u0119k mo\u017ce obejmowa\u0107 jedn\u0105 nog\u0119, obie nogi, a czasem r\u00f3wnie\u017c okolic\u0119 krocza. Zale\u017cy to od poziomu i rozleg\u0142o\u015bci przeszkody. [4,6]<\/p>\n<p>Utrudnienie odp\u0142ywu \u017cylnego i limfatycznego mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 jednocze\u015bnie. Wtedy obrz\u0119k ma charakter mieszany: zwi\u0119ksza si\u0119 nap\u0142yw p\u0142ynu do tkanek, a jego odprowadzanie jest ograniczone. [3,4]<\/p>\n<aside style=\"padding:18px 22px;background:#f1f5fa;border-left:5px solid #3f688a;border-radius:8px;\"><strong>Wa\u017cne ograniczenie USG:<\/strong> brak zakrzepicy w zbadanych \u017cy\u0142ach n\u00f3g nie wyklucza przeszkody w miednicy lub jamie brzusznej. Przy obrz\u0119ku ca\u0142ych ko\u0144czyn, utrzymuj\u0105cym si\u0119 podejrzeniu zakrzepicy albo podejrzeniu ucisku potrzebna bywa ocena \u017cy\u0142 biodrowych i \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej dolnej, a niekiedy tomografia lub rezonans. Zakres dalszych bada\u0144 ustala lekarz. [6]<\/aside>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Ucisk-guza-na-zyle-2.png\" alt=\"Guz uciskaj\u0105cy \u017cy\u0142\u0119 i utrudniaj\u0105cy odp\u0142yw krwi.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Ucisk guza na \u017cy\u0142\u0119 utrudnia odp\u0142yw krwi i sprzyja obrz\u0119kowi poni\u017cej przeszkody. Ilustracja pogl\u0105dowa.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>3. Zakrzepica \u2014 przeszkoda wewn\u0105trz \u017cy\u0142y<\/h2>\n<p>Nowotw\u00f3r i niekt\u00f3re metody jego leczenia zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zakrzep\u00f3w. Sprzyjaj\u0105 im r\u00f3wnie\u017c operacje, hospitalizacja, ograniczenie ruchu oraz cewniki w \u017cy\u0142ach centralnych. Skrzeplina utrudnia przep\u0142yw krwi i mo\u017ce powodowa\u0107 obrz\u0119k nogi lub r\u0119ki. [7]<\/p>\n<p>Niepokoj\u0105cy jest zw\u0142aszcza nowy, jednostronny obrz\u0119k, kt\u00f3remu towarzyszy b\u00f3l, tkliwo\u015b\u0107, ocieplenie albo zmiana zabarwienia sk\u00f3ry. Objawy mog\u0105 jednak by\u0107 mniej wyra\u017ane. Zakrzepicy nie rozpoznaje si\u0119 ani nie wyklucza wy\u0142\u0105cznie na podstawie wygl\u0105du ko\u0144czyny; podstawowym badaniem jest USG \u017cy\u0142. [7,8]<\/p>\n<p>Oderwany fragment skrzepliny mo\u017ce dosta\u0107 si\u0119 do t\u0119tnic p\u0142ucnych i spowodowa\u0107 zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucn\u0105. Dlatego nag\u0142y obrz\u0119k u pacjenta onkologicznego wymaga oceny, a pojawienie si\u0119 duszno\u015bci lub b\u00f3lu w klatce piersiowej \u2014 natychmiastowej pomocy. [7]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Zakrzep-w-zyle-glebokiej-lydki-4.png\" alt=\"Skrzeplina w \u017cyle g\u0142\u0119bokiej oraz obrz\u0119k okolicy kostki.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Zakrzep wewn\u0105trz \u017cy\u0142y mo\u017ce ogranicza\u0107 odp\u0142yw krwi i powodowa\u0107 obrz\u0119k ko\u0144czyny. Ilustracja pogl\u0105dowa.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>4. Nowotw\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107 \u2014 mechanizmy biochemiczne i hormonalne<\/h2>\n<p>Niekt\u00f3re obrz\u0119ki powstaj\u0105 bez bezpo\u015bredniego ucisku guza na \u017cy\u0142y czy naczynia limfatyczne. Substancje uwalniane przez nowotw\u00f3r, jego otoczenie albo pobudzone kom\u00f3rki odporno\u015bciowe mog\u0105 zmienia\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144, krzepni\u0119cie i prac\u0119 nerek. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych proces\u00f3w uczestniczy w powstawaniu p\u0142ynu w otoczeniu guza, inne dotycz\u0105 rzadkich zespo\u0142\u00f3w og\u00f3lnoustrojowych. Nie mo\u017cna zak\u0142ada\u0107 ich obecno\u015bci u ka\u017cdego pacjenta z obrz\u0119kiem. [16\u201323]<\/p>\n<h3>VEGF \u2014 naczynia staj\u0105 si\u0119 bardziej przepuszczalne<\/h3>\n<p>VEGF, czyli czynnik wzrostu \u015br\u00f3db\u0142onka naczyniowego, uczestniczy w tworzeniu nowych naczy\u0144. Mo\u017ce te\u017c zwi\u0119ksza\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 ich \u015bcian, przez co poza krwiobieg przechodz\u0105 p\u0142yn i bia\u0142ka. Wytwarzaj\u0105 go m.in. kom\u00f3rki nowotworowe oraz kom\u00f3rki ich otoczenia. [16,17]<\/p>\n<p>Mechanizm ten zbadano szczeg\u00f3lnie w wodobrzuszu nowotworowym. Badania materia\u0142u od pacjentek z rakiem jajnika oraz do\u015bwiadczenia z hodowlami kom\u00f3rkowymi wskazuj\u0105 na zwi\u0105zek VEGF z os\u0142abieniem po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy kom\u00f3rkami \u015br\u00f3db\u0142onka, m.in. przez zmniejszenie ekspresji klaudyny-5 i VE-kadheryny. U\u0142atwia to gromadzenie p\u0142ynu w jamie otrzewnej. Badania p\u0142ynu od chorych na raka \u017co\u0142\u0105dka, jelita grubego i jajnika r\u00f3wnie\u017c wskazuj\u0105 na udzia\u0142 VEGF. Nie oznacza to, \u017ce wodobrzusze ma zawsze tylko jedn\u0105 przyczyn\u0119. [16,17]<\/p>\n<p>Przyk\u0142adem dzia\u0142ania og\u00f3lnoustrojowego jest rzadki <strong>zesp\u00f3\u0142 POEMS<\/strong>, zwi\u0105zany z klonaln\u0105 chorob\u0105 kom\u00f3rek plazmatycznych. Wyst\u0119puj\u0105 w nim wysokie st\u0119\u017cenia VEGF, obrz\u0119ki i p\u0142yn w jamach cia\u0142a. W jego z\u0142o\u017conej patogenezie uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne czynniki; nie jest to model wyja\u015bniaj\u0105cy wszystkie obrz\u0119ki nowotworowe. [18]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Sygnaly-guza-zwiekszaja-przepuszczalnosc-naczyn-3.png\" alt=\"Mediatory uwalniane przez kom\u00f3rki nowotworowe i przechodzenie p\u0142ynu przez \u015bcian\u0119 naczynia.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Mediatory zwi\u0105zane z nowotworem, m.in. VEGF, mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144. Symbole cz\u0105steczek i proporcje s\u0105 umowne.<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Cytokiny \u2014 odpowied\u017a zapalna zmienia barier\u0119 naczyniow\u0105<\/h3>\n<p>Nowotw\u00f3r i jego otoczenie mog\u0105 pobudza\u0107 odpowied\u017a zapaln\u0105. Cytokiny s\u0105 cz\u0105steczkami sygna\u0142owymi, kt\u00f3rymi komunikuj\u0105 si\u0119 kom\u00f3rki. Jedn\u0105 z nich jest <strong>interleukina-6 (IL-6)<\/strong>. W badaniach eksperymentalnych zwi\u0119ksza\u0142a przepuszczalno\u015b\u0107 \u015br\u00f3db\u0142onka, zmieniaj\u0105c organizacj\u0119 po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy kom\u00f3rkami i ich cytoszkieletu. Jest to dow\u00f3d mechanistyczny; nie pozwala samodzielnie ustali\u0107 przyczyny obrz\u0119k\u00f3w konkretnego chorego. [19]<\/p>\n<p>Przewlek\u0142e zapalenie mo\u017ce jednocze\u015bnie zmienia\u0107 syntez\u0119 i rozmieszczenie bia\u0142ek osocza, w tym albuminy. W ten spos\u00f3b zaburzenie bariery naczyniowej i spadek st\u0119\u017cenia albuminy mog\u0105 wzajemnie nasila\u0107 gromadzenie p\u0142ynu w tkankach. [9]<\/p>\n<aside style=\"padding:18px 22px;background:#edf6f7;border-left:5px solid #167d89;border-radius:8px;\"><strong>Obrz\u0119k nie zawsze oznacza nadmiar p\u0142ynu w naczyniach.<\/strong> W ci\u0119\u017ckim zespole przesi\u0105kania w\u0142o\u015bniczek p\u0142yn i bia\u0142ka uciekaj\u0105 do tkanek. Pacjent mo\u017ce mie\u0107 rozleg\u0142e obrz\u0119ki, a r\u00f3wnocze\u015bnie niebezpiecznie niskie ci\u015bnienie. W onkologii taki zesp\u00f3\u0142 bywa powik\u0142aniem leczenia immunologicznego. Trzeba odr\u00f3\u017cnia\u0107 wp\u0142yw samej choroby od skutk\u00f3w terapii. [20]<\/aside>\n<h3>ACTH i kortyzol \u2014 hormonalne zatrzymywanie sodu i wody<\/h3>\n<p>Niekt\u00f3re guzy wytwarzaj\u0105 ACTH poza przysadk\u0105. Hormon ten pobudza nadnercza do produkcji kortyzolu. Przy jego bardzo du\u017cym nadmiarze mechanizm unieczynniaj\u0105cy kortyzol w nerkach staje si\u0119 niewystarczaj\u0105cy i kortyzol pobudza receptor mineralokortykoidowy. Skutkiem s\u0105 zatrzymywanie sodu i wody, utrata potasu oraz nadci\u015bnienie; mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 obrz\u0119ki. To swoisty zesp\u00f3\u0142 hormonalny, a nie typowa cecha ka\u017cdego nowotworu. [21]<\/p>\n<h3>Bradykinina \u2014 napadowy obrz\u0119k naczynioruchowy<\/h3>\n<p>W niekt\u00f3rych chorobach limfoproliferacyjnych, zw\u0142aszcza ch\u0142oniakach B-kom\u00f3rkowych, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 nabyty niedob\u00f3r lub zaburzenie dzia\u0142ania inhibitora C1. U\u0142atwia to nadmiern\u0105 aktywacj\u0119 uk\u0142adu kalikreina\u2013kininy i powstawanie <strong>bradykininy<\/strong>, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144. [22]<\/p>\n<p>Powstaj\u0105 wtedy napadowe obrz\u0119ki sk\u00f3ry lub b\u0142on \u015bluzowych, zwykle bez pokrzywki. Obrz\u0119k \u015bciany jelita mo\u017ce powodowa\u0107 b\u00f3l brzucha, natomiast zaj\u0119cie j\u0119zyka lub krtani zagra\u017ca dro\u017cno\u015bci dr\u00f3g oddechowych. Jest to rzadki mechanizm i odmienny obraz od przewlek\u0142ego puchni\u0119cia obu n\u00f3g. [22]<\/p>\n<h3>Aktywacja krzepni\u0119cia \u2014 substancje nowotworowe sprzyjaj\u0105 zakrzepom<\/h3>\n<p>Niekt\u00f3re nowotwory uwalniaj\u0105 p\u0119cherzyki zewn\u0105trzkom\u00f3rkowe z czynnikiem tkankowym (TF), kt\u00f3ry inicjuje krzepni\u0119cie. Badania prospektywne wykaza\u0142y zwi\u0105zek ich aktywno\u015bci prokrzepliwej z ryzykiem \u017cylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Obrz\u0119k powstaje tu po\u015brednio: aktywacja krzepni\u0119cia sprzyja zakrzepicy, a skrzeplina utrudnia odp\u0142yw krwi. Oznaczanie takich p\u0119cherzyk\u00f3w nie stanowi rutynowego badania obrz\u0119k\u00f3w. [23]<\/p>\n<h3>Reakcja immunologiczna \u2014 utrata bia\u0142ka przez nerki<\/h3>\n<p>Chorobie nowotworowej mo\u017ce towarzyszy\u0107 immunologicznie uwarunkowana nefropatia b\u0142oniasta. Znaczny bia\u0142komocz prowadzi do utraty albuminy, a wraz z nerkowym zatrzymywaniem sodu mo\u017ce powodowa\u0107 obrz\u0119ki w przebiegu zespo\u0142u nerczycowego. Nie wymaga to naciekania nerek przez guz. Samo wsp\u00f3\u0142istnienie nowotworu i nefropatii nie dowodzi jednak, \u017ce jedno wywo\u0142a\u0142o drugie. [5,24]<\/p>\n<h3>Wa\u017cny wyj\u0105tek: SIADH zwykle nie powoduje obrz\u0119k\u00f3w n\u00f3g<\/h3>\n<p>Niekt\u00f3re nowotwory mog\u0105 wydziela\u0107 wazopresyn\u0119 i wywo\u0142ywa\u0107 zesp\u00f3\u0142 nieadekwatnej antydiurezy (SIADH). Dochodzi do zatrzymywania wody oraz obni\u017cenia st\u0119\u017cenia sodu we krwi. Mimo tego typowy SIADH przebiega z kliniczn\u0105 euwolemi\u0105 \u2014 bez wyra\u017anych obrz\u0119k\u00f3w obwodowych. Dlatego nie nale\u017cy automatycznie t\u0142umaczy\u0107 nim puchni\u0119cia n\u00f3g u pacjenta onkologicznego. [25]<\/p>\n<h2>5. Obni\u017cone st\u0119\u017cenie albuminy \u2014 wsp\u00f3lny element r\u00f3\u017cnych mechanizm\u00f3w<\/h2>\n<p>Albumina jest g\u0142\u00f3wnym bia\u0142kiem osocza uczestnicz\u0105cym w utrzymywaniu ci\u015bnienia onkotycznego, kt\u00f3re ogranicza przechodzenie p\u0142ynu poza naczynia. Znaczne obni\u017cenie jej st\u0119\u017cenia mo\u017ce sprzyja\u0107 obrz\u0119kom obu n\u00f3g, a tak\u017ce bardziej uog\u00f3lnionemu gromadzeniu p\u0142ynu. [5]<\/p>\n<p>Przyczyn\u0105 mog\u0105 by\u0107 zaburzenia syntezy bia\u0142ek w w\u0105trobie, utrata bia\u0142ka przez nerki lub przew\u00f3d pokarmowy, ci\u0119\u017ckie niedo\u017cywienie oraz proces zapalny. U chorego onkologicznego niskie st\u0119\u017cenie albuminy cz\u0119sto odzwierciedla r\u00f3wnie\u017c stan zapalny i przemieszczanie bia\u0142ek poza naczynia. [5,9]<\/p>\n<p><strong>Niska albumina nie jest samodzielnym dowodem niedo\u017cywienia.<\/strong> Nie mo\u017cna na jej podstawie oceni\u0107, ile pacjent je ani ile ma mi\u0119\u015bni. Ocena \u017cywieniowa uwzgl\u0119dnia m.in. spo\u017cycie pokarm\u00f3w, utrat\u0119 masy cia\u0142a i sprawno\u015b\u0107. Samo zwi\u0119kszenie poda\u017cy bia\u0142ka mo\u017ce nie wystarczy\u0107 do usuni\u0119cia obrz\u0119k\u00f3w, je\u015bli nadal dzia\u0142a inny mechanizm. [9,10]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Niskie-albuminy-a-obrzek-tkanek-5.png\" alt=\"Ma\u0142a ilo\u015b\u0107 albuminy w osoczu i nagromadzenie p\u0142ynu wok\u00f3\u0142 naczynia \u2014 ilustracja pogl\u0105dowa.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Znacznie obni\u017cone st\u0119\u017cenie albuminy mo\u017ce sprzyja\u0107 przechodzeniu p\u0142ynu do tkanek. Kolory, symbole bia\u0142ek i proporcje s\u0105 umowne.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>6. Niewydolno\u015b\u0107 serca, nerek lub w\u0105troby<\/h2>\n<p>Pacjent z nowotworem mo\u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie chorowa\u0107 na schorzenia niezwi\u0105zane bezpo\u015brednio z guzem. Obrz\u0119ki bywaj\u0105 skutkiem niewydolno\u015bci serca, chor\u00f3b nerek lub zaawansowanej choroby w\u0105troby. Nie nale\u017cy automatycznie przypisywa\u0107 ich chorobie nowotworowej. [1]<\/p>\n<p>W niewydolno\u015bci serca znaczenie ma zast\u00f3j krwi i zatrzymywanie sodu oraz wody. W chorobach nerek mo\u017ce dochodzi\u0107 do ograniczenia ich wydalania, a przy znacznej utracie bia\u0142ka z moczem tak\u017ce do spadku albuminy. W chorobach w\u0105troby mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 zaburzenia kr\u0105\u017cenia, zmniejszona synteza bia\u0142ek i retencja p\u0142yn\u00f3w. [5]<\/p>\n<h2>7. Leki, p\u0142yny do\u017cylne i zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144<\/h2>\n<p>Obrz\u0119k mo\u017ce by\u0107 dzia\u0142aniem niepo\u017c\u0105danym leczenia. Niekt\u00f3re leki przeciwnowotworowe wp\u0142ywaj\u0105 na gospodark\u0119 p\u0142ynow\u0105, a w uszkodzeniu bariery naczyniowej p\u0142yn \u0142atwiej przechodzi do tkanek. Przyk\u0142adowo docetaksel mo\u017ce powodowa\u0107 retencj\u0119 p\u0142yn\u00f3w, kt\u00f3ra niekiedy jest nasilona. Nowy obrz\u0119k w czasie terapii wymaga zg\u0142oszenia zespo\u0142owi prowadz\u0105cemu. [4,11]<\/p>\n<p>Znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e przyjmowane leki, np. niekt\u00f3re preparaty na nadci\u015bnienie, glikokortykosteroidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Obrz\u0119k po lekach nie zawsze oznacza ten sam mechanizm. Nadmierna w stosunku do mo\u017cliwo\u015bci organizmu poda\u017c p\u0142yn\u00f3w do\u017cylnych mo\u017ce dodatkowo pogarsza\u0107 sytuacj\u0119. <strong>Pacjent nie powinien samodzielnie odstawia\u0107 leczenia onkologicznego ani innych lek\u00f3w.<\/strong> [1,5]<\/p>\n<h2>8. Ma\u0142o ruchu i os\u0142abienie pompy mi\u0119\u015bniowej<\/h2>\n<p>Praca mi\u0119\u015bni n\u00f3g wspomaga powr\u00f3t krwi \u017cylnej. D\u0142ugotrwa\u0142e le\u017cenie lub siedzenie os\u0142abia ten mechanizm i sprzyja zastojowi. Jednocze\u015bnie unieruchomienie zwi\u0119ksza ryzyko zakrzepicy. Dlatego obrz\u0119ku u ma\u0142o aktywnego pacjenta nie nale\u017cy z g\u00f3ry t\u0142umaczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie brakiem ruchu. [3,7]<\/p>\n<h2>9. Wodobrzusze i p\u0142yn wok\u00f3\u0142 p\u0142uc \u2014 inne miejsca gromadzenia p\u0142ynu<\/h2>\n<p>Wodobrzusze oznacza nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu w jamie otrzewnej. W chorobie nowotworowej mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z zaj\u0119ciem otrzewnej, ale tak\u017ce z innymi problemami, np. chorob\u0105 w\u0105troby lub niewydolno\u015bci\u0105 serca. Objawami bywaj\u0105 zwi\u0119kszenie obwodu brzucha, uczucie rozpierania, szybka syto\u015b\u0107 i duszno\u015b\u0107. Nie jest to obrz\u0119k tkanki podsk\u00f3rnej, cho\u0107 oba zjawiska mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107. [12]<\/p>\n<p>P\u0142yn mo\u017ce gromadzi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w jamie op\u0142ucnej, czyli wok\u00f3\u0142 p\u0142uca. To inna sytuacja ni\u017c obrz\u0119k p\u0142uc, w kt\u00f3rym p\u0142yn znajduje si\u0119 w ich tkance i p\u0119cherzykach. Przyczyna duszno\u015bci wymaga ustalenia \u2014 sam objaw nie pozwala odr\u00f3\u017cni\u0107 tych stan\u00f3w. [13]<\/p>\n<p>Wodobrzusze mo\u017ce nasila\u0107 obrz\u0119ki n\u00f3g, ale oba zjawiska wymagaj\u0105 osobnego wyja\u015bnienia. U jednego pacjenta mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 zaj\u0119cie otrzewnej, zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144 pod wp\u0142ywem VEGF, utrudnienie odp\u0142ywu limfy i hipoalbuminemia. [5,12,16,17]<\/p>\n<h2>Dlaczego mo\u017ce puchn\u0105\u0107 twarz i szyja?<\/h2>\n<p>Jedn\u0105 z wa\u017cnych przyczyn jest zesp\u00f3\u0142 \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej g\u00f3rnej. Ucisk lub zakrzep utrudnia odp\u0142yw krwi z g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 obrz\u0119k twarzy, szyi i r\u0105k, poszerzone \u017cy\u0142y na klatce piersiowej, kaszel oraz duszno\u015b\u0107. Taki zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w wymaga pilnej oceny; przy trudno\u015bciach w oddychaniu lub zaburzeniach \u015bwiadomo\u015bci potrzebna jest natychmiastowa pomoc. [13]<\/p>\n<h2>Dlaczego u jednego pacjenta dzia\u0142a kilka mechanizm\u00f3w?<\/h2>\n<p>Przyk\u0142adowo u osoby z zaawansowanym nowotworem jamy brzusznej obrz\u0119ki n\u00f3g mog\u0105 wynika\u0107 jednocze\u015bnie z ucisku powi\u0119kszonych w\u0119z\u0142\u00f3w na naczynia, zakrzepicy, zapalenia obni\u017caj\u0105cego albumin\u0119 i ograniczenia ruchu. Je\u015bli wyst\u0119puje wodobrzusze, w jego powstawaniu mog\u0105 uczestniczy\u0107 dodatkowo mediatory zwi\u0119kszaj\u0105ce przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144. To przyk\u0142ad mo\u017cliwej kombinacji, a nie opis konkretnego pacjenta. [5\u20137,9,16,17]<\/p>\n<p>Dlatego okre\u015blenie \u201eobrz\u0119k nowotworowy\u201d opisuje kontekst, ale nie wskazuje jeszcze przyczyny. Tak\u017ce mi\u0119kki obrz\u0119k ca\u0142ych n\u00f3g przy prawid\u0142owym wyniku USG \u017cy\u0142 nie jest sam w sobie dowodem niewydolno\u015bci limfatycznej. [2,6]<\/p>\n<h2>Jak wygl\u0105d obrz\u0119ku pomaga ukierunkowa\u0107 badania?<\/h2>\n<div style=\"overflow-x:auto;\">\n<table style=\"width:100%;border-collapse:collapse;font-size:.95em;\">\n<caption style=\"text-align:left;padding-bottom:10px;\">Przyk\u0142adowe kierunki diagnostyki \u2014 \u017cadna z tych cech sama nie ustala rozpoznania. [1\u20133,6\u20139,12,13]<\/caption>\n<thead>\n<tr style=\"background:#173f53;color:white;\">\n<th scope=\"col\" style=\"padding:12px;text-align:left;\">Obraz kliniczny<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:12px;text-align:left;\">Co nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Nowy obrz\u0119k jednej nogi lub r\u0119ki<\/td>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Zakrzepic\u0119, ucisk na \u017cy\u0142\u0119, zaburzenie odp\u0142ywu limfy<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f4f8fa;\">\n<td style=\"padding:12px;\">Obrz\u0119k obu ca\u0142ych n\u00f3g, czasem z obrz\u0119kiem krocza<\/td>\n<td style=\"padding:12px;\">Przeszkod\u0119 w miednicy lub jamie brzusznej, przyczyny og\u00f3lnoustrojowe, mechanizm mieszany<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Obrz\u0119k po usuni\u0119ciu w\u0119z\u0142\u00f3w lub radioterapii<\/td>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Wt\u00f3rny obrz\u0119k limfatyczny; nowa zmiana wymaga te\u017c wykluczenia innych przyczyn<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f4f8fa;\">\n<td style=\"padding:12px;\">Obrz\u0119ki w wielu okolicach cia\u0142a<\/td>\n<td style=\"padding:12px;\">Choroby narz\u0105dowe, hipoalbuminemi\u0119, dzia\u0142anie lek\u00f3w, zaburzenia gospodarki p\u0142ynowej<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 brzuch<\/td>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Wodobrzusze i inne przyczyny powi\u0119kszenia brzucha<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f4f8fa;\">\n<td style=\"padding:12px;\">Obrz\u0119k twarzy, szyi i r\u0105k z duszno\u015bci\u0105<\/td>\n<td style=\"padding:12px;\">Zesp\u00f3\u0142 \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej g\u00f3rnej \u2014 pilna ocena<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2>Dlaczego jedno badanie nie zawsze wyja\u015bnia wszystko?<\/h2>\n<p>Lekarz zestawia czas pojawienia si\u0119 obrz\u0119ku z lokalizacj\u0105 nowotworu, przebytymi operacjami, radioterapi\u0105, lekami oraz objawami towarzysz\u0105cymi. USG Doppler ocenia dro\u017cno\u015b\u0107 i przep\u0142yw w \u017cy\u0142ach, ale nie zast\u0119puje pe\u0142nej oceny onkologicznej ani bada\u0144 narz\u0105dowych. Przy podejrzeniu przeszkody po\u0142o\u017conej wy\u017cej konieczne bywa poszerzenie obrazowania. [1,6,8]<\/p>\n<p>Zale\u017cnie od podejrzenia przydatne mog\u0105 by\u0107 badania czynno\u015bci nerek i w\u0105troby, albuminy, moczu oraz ocena serca. Ocena od\u017cywienia stanowi odr\u0119bny element post\u0119powania. Dob\u00f3r bada\u0144 powinien odpowiada\u0107 konkretnej sytuacji klinicznej. [1,9,10]<\/p>\n<p>Gdy objawy sugeruj\u0105 szczeg\u00f3lny zesp\u00f3\u0142, lekarz dobiera badania celowane: np. ocen\u0119 gospodarki kortyzolowej przy podejrzeniu ektopowego ACTH lub sk\u0142adowych dope\u0142niacza i inhibitora C1 przy napadowych obrz\u0119kach. Nie ma uzasadnienia dla rutynowego oznaczania VEGF ani ca\u0142ego panelu cytokin u ka\u017cdej osoby z obrz\u0119kami. [18,21,22]<\/p>\n<h2>Leczenie powinno odpowiada\u0107 mechanizmowi<\/h2>\n<p>Przy zakrzepicy podstaw\u0105 jest odpowiednio dobrane leczenie przeciwkrzepliwe. Gdy przyczyn\u0105 jest ucisk nowotworowy, znaczenie mo\u017ce mie\u0107 leczenie zmniejszaj\u0105ce guz, a w wybranych sytuacjach zabieg przywracaj\u0105cy odp\u0142yw. W chorobach narz\u0105dowych leczy si\u0119 ich przyczyn\u0119 i zaburzenia gospodarki p\u0142ynowej. Objawowe leczenie wodobrzusza mo\u017ce obejmowa\u0107 odbarczenie p\u0142ynu. [1,6,12,13]<\/p>\n<p><strong>W obrz\u0119ku limfatycznym<\/strong> wykorzystuje si\u0119 indywidualnie dobran\u0105 kompresj\u0119, ruch i piel\u0119gnacj\u0119 sk\u00f3ry. Manualny drena\u017c limfatyczny mo\u017ce by\u0107 elementem kompleksowej terapii, ale sam masa\u017c nie zast\u0119puje ca\u0142ego post\u0119powania. [2,3]<\/p>\n<p>Kompresj\u0119 pneumatyczn\u0105 stosuje si\u0119 u wybranych pacjent\u00f3w. Przy utrudnionym odp\u0142ywie w okolicy nasady ko\u0144czyny trzeba uwa\u017ca\u0107 na przemieszczanie obrz\u0119ku w stron\u0119 tu\u0142owia i narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Parametry zabieg\u00f3w wymagaj\u0105 doboru i kontroli. [3]<\/p>\n<p>Przed kompresj\u0105 ocenia si\u0119 m.in. ukrwienie t\u0119tnicze, wydolno\u015b\u0107 serca i stan sk\u00f3ry. Ci\u0119\u017ckie niedokrwienie oraz zaawansowana niewydolno\u015b\u0107 serca mog\u0105 istotnie ogranicza\u0107 jej zastosowanie. Podejrzenie nowej zakrzepicy wymaga najpierw diagnostyki; rozpoznana i prawid\u0142owo leczona zakrzepica nie stanowi automatycznego zakazu kompresji. [6,15]<\/p>\n<p>W zespo\u0142ach hormonalnych i immunologicznych potrzebne jest post\u0119powanie ukierunkowane na konkretn\u0105 przyczyn\u0119. Nie mo\u017cna dobiera\u0107 terapii antycytokinowej lub anty-VEGF na podstawie samego wyst\u0119powania obrz\u0119ku. Udokumentowany udzia\u0142 danej cz\u0105steczki w mechanizmie choroby nie jest r\u00f3wnoznaczny z uniwersalnym wskazaniem do jej blokowania. [16,18,21,22]<\/p>\n<h3>Czy lek moczop\u0119dny zawsze pomo\u017ce?<\/h3>\n<p>Nie. Lek moczop\u0119dny zwi\u0119ksza wydalanie wody i sodu, ale nie usuwa mechanicznej przeszkody w odp\u0142ywie ch\u0142onki. D\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie diuretyk\u00f3w wy\u0142\u0105cznie z powodu obrz\u0119ku limfatycznego przynosi ograniczone korzy\u015bci i mo\u017ce powodowa\u0107 zaburzenia wodno-elektrolitowe. Mog\u0105 one jednak by\u0107 potrzebne przy wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych chorobach lub w wybranych sytuacjach paliatywnych. O zastosowaniu decyduje lekarz. [3]<\/p>\n<p>Szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci wymaga obrz\u0119k z niskim ci\u015bnieniem i podejrzeniem przesi\u0105kania w\u0142o\u015bniczek: widoczny p\u0142yn w tkankach nie informuje, czy obj\u0119to\u015b\u0107 krwi kr\u0105\u017c\u0105cej jest wystarczaj\u0105ca. Takiego stanu nie leczy si\u0119 samodzielnym zwi\u0119kszaniem dawki diuretyku. [20]<\/p>\n<h3>Czy wystarczy wi\u0119cej bia\u0142ka albo mniej picia?<\/h3>\n<p>Wsparcie \u017cywieniowe jest wa\u017cne, gdy wyst\u0119puje niedo\u017cywienie lub jego ryzyko, ale nie odblokuje \u017cy\u0142y ani uszkodzonych dr\u00f3g limfatycznych. Nie nale\u017cy te\u017c samodzielnie drastycznie ogranicza\u0107 p\u0142yn\u00f3w. Zalecenia dotycz\u0105ce picia i soli wymagaj\u0105 dostosowania do przyczyny obrz\u0119ku oraz stanu pacjenta. [1,9,10]<\/p>\n<aside style=\"padding:20px 24px;background:#fff1ed;border-left:5px solid #bf4d34;border-radius:8px;margin:24px 0;\">\n<h2 style=\"margin-top:0;\">Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Dzwo\u0144 pod 112 lub 999:<\/strong> przy nag\u0142ej duszno\u015bci, b\u00f3lu w klatce piersiowej, krwiopluciu, omdleniu albo obrz\u0119ku twarzy, j\u0119zyka lub szyi z trudno\u015bciami w oddychaniu.<\/li>\n<li><strong>Pilna ocena tego samego dnia:<\/strong> przy nowym jednostronnym obrz\u0119ku, zw\u0142aszcza bolesnym, ocieplonym lub szybko narastaj\u0105cym.<\/li>\n<li><strong>Pilny kontakt z zespo\u0142em lecz\u0105cym:<\/strong> przy gor\u0105czce, dreszczach i bolesnym zaczerwienieniu obrz\u0119kni\u0119tej okolicy \u2014 mo\u017ce to by\u0107 zaka\u017cenie.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"margin-bottom:0;\">Nie czekaj na planow\u0105 wizyt\u0119 i nie rozpoczynaj samodzielnie masa\u017cu nowego, niewyja\u015bnionego obrz\u0119ku. [3,7,13]<\/p>\n<\/aside>\n<h2>Co warto zapami\u0119ta\u0107?<\/h2>\n<p>Ten sam objaw mo\u017ce wynika\u0107 z uszkodzenia dr\u00f3g limfatycznych, przeszkody \u017cylnej, zakrzepicy, choroby narz\u0105dowej, dzia\u0142ania leczenia lub wp\u0142ywu mediator\u00f3w zapalnych i hormonalnych. Rozpoznanie dominuj\u0105cego mechanizmu pozwala dobra\u0107 post\u0119powanie, kt\u00f3re ma szans\u0119 przynie\u015b\u0107 ulg\u0119. Nawet gdy obrz\u0119ku nie mo\u017cna ca\u0142kowicie usun\u0105\u0107, celem leczenia pozostaje ograniczenie b\u00f3lu, ochrona sk\u00f3ry i poprawa codziennego funkcjonowania. [1\u20133]<\/p>\n<section style=\"font-size:.88em;border-top:1px solid #d8e3e8;padding-top:18px;margin-top:30px;\">\n<h2>\u0179r\u00f3d\u0142a i charakter dowod\u00f3w<\/h2>\n<p>Artyku\u0142 edukacyjny oparto na wytycznych, konsensusach, badaniach pierwotnych i materia\u0142ach instytucji medycznych. W cz\u0119\u015bci o mediatorach rozr\u00f3\u017cniono obserwacje u ludzi od bada\u0144 eksperymentalnych. Wykazanie mechanizmu w hodowli kom\u00f3rkowej nie dowodzi, \u017ce jest on g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 obrz\u0119ku u konkretnego pacjenta. Nie jest om\u00f3wieniem jednego badania klinicznego. Dla poszczeg\u00f3lnych metod leczenia obrz\u0119ku limfatycznego si\u0142a dowod\u00f3w jest zr\u00f3\u017cnicowana; nie wszystkie zalecenia maj\u0105 oparcie w du\u017cych badaniach randomizowanych. Konsensus ekspert\u00f3w nie jest r\u00f3wnowa\u017cny wynikowi RCT. [3]<\/p>\n<ol>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/edema\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Edema (Swelling) and Cancer Treatment.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/lymphedema\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Lymphedema and Cancer.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/39207406\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">International Society of Lymphology. The Diagnosis and Treatment of Peripheral Lymphedema: 2023 Consensus Document. Lymphology. 2023;56(4):133\u2013151.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/cvr\/cvq062\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Levick JR, Michel CC. Microvascular fluid exchange and the revised Starling principle. Cardiovascular Research. 2010;87:198\u2013210.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK53445\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Scallan J, Huxley VH, Korthuis RJ. Capillary Fluid Exchange. Rozdzia\u0142: Pathophysiology of Edema Formation. 2010.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/esvs.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/VT-Guidelines-PDF.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kakkos SK i wsp. ESVS 2021 Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2021;61:9\u201382.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/blood-clots\/risk-factors\/cancer.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CDC. Understanding Your Risk for Blood Clots with Cancer.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/blood-clots\/testing-diagnosis\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CDC. Testing and Diagnosis for Venous Thromboembolism.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/ncp.10588\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Evans DC i wsp. The Use of Visceral Proteins as Nutrition Markers: An ASPEN Position Paper. Nutr Clin Pract. 2021;36:22\u201328.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.espen.org\/files\/ESPEN-Guidelines\/ESPEN-practical-guideline-clinical-nutrition-in-cancer.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Muscaritoli M i wsp. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer. Clinical Nutrition. 2021;40:2898\u20132913.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/dailymed.nlm.nih.gov\/dailymed\/drugInfo.cfm?setid=2fb017fd-e55e-43ef-9024-07f2d412b37b\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">DailyMed. Docetaxel \u2014 informacja o produkcie, sekcja 5.6: Fluid Retention.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/ascites\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Ascites and Cancer.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/cardiopulmonary-hp-pdq\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Cardiopulmonary Syndromes (PDQ\u00ae), wersja dla personelu medycznego.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancerresearchuk.org\/about-cancer\/coping\/physically\/lymphoedema-and-cancer\/symptoms\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Cancer Research UK. Symptoms of lymphoedema.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC7383414\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rabe E i wsp. Risks and contraindications of medical compression treatment \u2014 an international consensus statement. Phlebology. 2020;35:447\u2013460.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/26868378\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Badanie materia\u0142u od pacjentek i hodowli kom\u00f3rkowych: VEGF, VE-kadheryna i klaudyna-5 a przepuszczalno\u015b\u0107 otrzewnej w raku jajnika. PMID: 26868378.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/10379858\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Markedly elevated levels of vascular endothelial growth factor in malignant ascites. Badanie p\u0142ynu od pacjent\u00f3w i do\u015bwiadczenia in vitro. PMID: 10379858.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23053181\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Multiple angiogenetic factors are upregulated in POEMS syndrome. Badanie 17 pacjent\u00f3w. PMID: 23053181.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/12020130\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Interleukin-6 causes endothelial barrier dysfunction via the protein kinase C pathway. Badanie eksperymentalne. PMID: 12020130.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/types\/immunotherapy\/t-cell-transfer-therapy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. T-cell Transfer Therapy \u2014 zesp\u00f3\u0142 uwalniania cytokin i przesi\u0105kania w\u0142o\u015bniczek.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC9155620\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Mount Sinai Clinical Pathway for the Diagnosis and Management of Hypercortisolism due to Ectopic ACTH Syndrome. \u015acie\u017cka post\u0119powania klinicznego.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC6417199\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Angioedema due to acquired C1-inhibitor deficiency: spectrum and treatment with C1-inhibitor concentrate. Badanie kliniczne obserwacyjne.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/29656167\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">van Es N i wsp. Extracellular vesicles exposing tissue factor for the prediction of venous thromboembolism in patients with cancer: A prospective cohort study. Thromb Res. 2018;166:54\u201359.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/32828756\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Caza TN i wsp. NELL1 is a target antigen in malignancy-associated membranous nephropathy. Kidney Int. 2021;99:967\u2013976.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/annonc\/article\/29\/Supplement_4\/iv143\/5046944\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ESMO Clinical Practice Guidelines: Delirium in adult cancer patients \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 dotycz\u0105ca SIADH. Ann Oncol. 2018.<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Weryfikacja \u017ar\u00f3de\u0142: 24 pa\u017adziernika 2026 r. Materia\u0142 ma charakter edukacyjny; post\u0119powanie dobiera si\u0119 do indywidualnej sytuacji klinicznej.<\/p>\n<\/section>\n<\/article>\n<p><\/body><\/html><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dlaczego w chorobie nowotworowej puchn\u0105 nogi, r\u0119ce lub twarz? Przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 zast\u00f3j limfy, ucisk na \u017cy\u0142y, zakrzepica, dzia\u0142anie lek\u00f3w, a tak\u017ce substancje wydzielane przez nowotw\u00f3r. Wyja\u015bniamy mechanizmy powstawania obrz\u0119k\u00f3w, zasady diagnostyki i leczenia oraz objawy wymagaj\u0105ce pilnej pomocy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1110,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","iawp_total_views":8,"footnotes":""},"categories":[1,150],"tags":[225,228,55,57,224,50,227,226],"class_list":["post-1109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-poradniki-medyczne","tag-choroby-nowotworowe","tag-diagnostyka-obrzekow","tag-limfologia","tag-obrzek-limfatyczny","tag-obrzeki","tag-obrzeki-nog","tag-wodobrzusze","tag-zakrzepica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1109"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1117,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions\/1117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

{"id":1109,"date":"2026-10-24T11:54:50","date_gmt":"2026-10-24T09:54:50","guid":{"rendered":"https:\/\/angiomedic.pl\/?p=1109"},"modified":"2026-10-24T11:54:51","modified_gmt":"2026-10-24T09:54:51","slug":"obrzeki-w-chorobie-nowotworowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/obrzeki-w-chorobie-nowotworowej\/","title":{"rendered":"Obrz\u0119ki w chorobie nowotworowej \u2014 sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i dlaczego maj\u0105 r\u00f3\u017cne przyczyny?"},"content":{"rendered":"

\nObrz\u0119ki w chorobie nowotworowej \u2014 sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i dlaczego maj\u0105 r\u00f3\u017cne przyczyny? | ANGIOMEDIC<\/title><meta name=\"description\" content=\"Dlaczego w chorobie nowotworowej puchn\u0105 nogi, r\u0119ce lub twarz? Poznaj przyczyny mechaniczne, dzia\u0142anie VEGF, cytokin i hormon\u00f3w oraz zasady diagnostyki i leczenia.\"><\/head><body><br \/>\n<\/p>\n<article class=\"angiomedic-edema\" style=\"max-width:900px;margin:0 auto;font-size:18px;line-height:1.75;color:#243746;\">\n<header>\n<p style=\"color:#146b75;font-weight:700;letter-spacing:.04em;\">ANGIOMEDIC \u00b7 PORADNIK DLA PACJENT\u00d3W<\/p>\n<h1 style=\"line-height:1.25;color:#163b51;\">Obrz\u0119ki w chorobie nowotworowej \u2014 sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 i dlaczego maj\u0105 r\u00f3\u017cne przyczyny?<\/h1>\n<p style=\"font-size:1.15em;\"><strong>Spuchni\u0119te nogi, obrz\u0119k r\u0119ki po operacji, powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 brzuch albo obrz\u0119k twarzy \u2014 u osoby z chorob\u0105 nowotworow\u0105 podobny objaw mo\u017ce mie\u0107 zupe\u0142nie inne przyczyny. Znaczenie ma to, gdzie powstaje przeszkoda w odp\u0142ywie p\u0142ynu, jak dzia\u0142aj\u0105 narz\u0105dy i jakie leczenie otrzymuje pacjent. Nowotw\u00f3r mo\u017ce te\u017c dzia\u0142a\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107: wydziela\u0107 substancje biologicznie czynne lub pobudza\u0107 odpowied\u017a zapaln\u0105, hormonaln\u0105 i immunologiczn\u0105 organizmu.<\/strong><\/p>\n<\/header>\n<aside style=\"padding:20px 24px;background:#edf6f7;border-left:5px solid #167d89;border-radius:8px;\"><strong>Najwa\u017cniejsza zasada:<\/strong> obrz\u0119k jest objawem, a nie gotowym rozpoznaniem. Nie ka\u017cdy obrz\u0119k u pacjenta onkologicznego jest limfatyczny, nie ka\u017cdy oznacza post\u0119p nowotworu i nie ka\u017cdy ust\u0105pi po leku moczop\u0119dnym. Cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142istnieje kilka mechanizm\u00f3w. [1\u20133]<\/aside>\n<h2>Sk\u0105d bierze si\u0119 p\u0142yn w tkankach?<\/h2>\n<p>Niewielka ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu stale przechodzi z drobnych naczy\u0144 krwiono\u015bnych do przestrzeni mi\u0119dzy kom\u00f3rkami. Uk\u0142ad limfatyczny zbiera ten p\u0142yn wraz z bia\u0142kami i odprowadza go do krwiobiegu. Obrz\u0119k pojawia si\u0119, gdy do tkanek nap\u0142ywa wi\u0119cej p\u0142ynu, ni\u017c mo\u017cna z nich usun\u0105\u0107. [4]<\/p>\n<p>R\u00f3wnowag\u0119 t\u0119 mog\u0105 zaburzy\u0107: wzrost ci\u015bnienia w naczyniach, utrudniony odp\u0142yw ch\u0142onki, zmniejszenie st\u0119\u017cenia bia\u0142ek osocza, zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 \u015bcian naczy\u0144 oraz zatrzymywanie sodu i wody. W chorobie nowotworowej te procesy mog\u0105 si\u0119 nak\u0142ada\u0107. Sam wygl\u0105d ko\u0144czyny zwykle nie wystarcza do rozpoznania przyczyny. [4,5]<\/p>\n<h2>1. Przeszkoda w odp\u0142ywie limfy \u2014 wt\u00f3rny obrz\u0119k limfatyczny<\/h2>\n<p>Guz lub zaj\u0119te przez nowotw\u00f3r w\u0119z\u0142y ch\u0142onne mog\u0105 utrudnia\u0107 odp\u0142yw ch\u0142onki. Uszkodzenie dr\u00f3g limfatycznych mo\u017ce te\u017c by\u0107 nast\u0119pstwem operacji z usuni\u0119ciem w\u0119z\u0142\u00f3w albo radioterapii powoduj\u0105cej bliznowacenie. Obrz\u0119k mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w czasie leczenia, ale r\u00f3wnie\u017c po miesi\u0105cach lub latach. [2]<\/p>\n<p>Przyk\u0142adem jest obrz\u0119k r\u0119ki po leczeniu raka piersi albo n\u00f3g po leczeniu nowotworu w obr\u0119bie miednicy. Mo\u017cliwe s\u0105 tak\u017ce obrz\u0119ki tu\u0142owia i okolicy narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Lokalizacja zale\u017cy od tego, kt\u00f3re drogi odp\u0142ywu zosta\u0142y uszkodzone. [2,3]<\/p>\n<p>Pocz\u0105tkowo obrz\u0119k mo\u017ce by\u0107 mi\u0119kki i pozostawia\u0107 do\u0142ek po ucisku. Z czasem przewlek\u0142y zast\u00f3j sprzyja przebudowie tkanek: ko\u0144czyna staje si\u0119 twardsza, a sk\u00f3ra grubsza. Mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci, ograniczenie ruchomo\u015bci, zaka\u017cenia sk\u00f3ry i wyciek ch\u0142onki. <strong>Obrz\u0119k limfatyczny nie musi od pocz\u0105tku by\u0107 twardy.<\/strong> [2,14]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Zaburzony-odplyw-limfy-w-nodze-1.png\" alt=\"Zaburzony odp\u0142yw limfy i gromadzenie p\u0142ynu w tkankach nogi.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Uszkodzenie dr\u00f3g limfatycznych mo\u017ce prowadzi\u0107 do obrz\u0119ku. Ilustracja pogl\u0105dowa.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>2. Ucisk na \u017cy\u0142y \u2014 krew ma utrudniony powr\u00f3t do serca<\/h2>\n<p>\u017by\u0142y odprowadzaj\u0105 krew z ko\u0144czyn. Je\u015bli guz albo powi\u0119kszone w\u0119z\u0142y uciskaj\u0105 \u017cy\u0142y biodrowe lub \u017cy\u0142\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 doln\u0105, wzrasta ci\u015bnienie w naczyniach poni\u017cej przeszkody. Sprzyja to przechodzeniu p\u0142ynu do tkanek. Obrz\u0119k mo\u017ce obejmowa\u0107 jedn\u0105 nog\u0119, obie nogi, a czasem r\u00f3wnie\u017c okolic\u0119 krocza. Zale\u017cy to od poziomu i rozleg\u0142o\u015bci przeszkody. [4,6]<\/p>\n<p>Utrudnienie odp\u0142ywu \u017cylnego i limfatycznego mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 jednocze\u015bnie. Wtedy obrz\u0119k ma charakter mieszany: zwi\u0119ksza si\u0119 nap\u0142yw p\u0142ynu do tkanek, a jego odprowadzanie jest ograniczone. [3,4]<\/p>\n<aside style=\"padding:18px 22px;background:#f1f5fa;border-left:5px solid #3f688a;border-radius:8px;\"><strong>Wa\u017cne ograniczenie USG:<\/strong> brak zakrzepicy w zbadanych \u017cy\u0142ach n\u00f3g nie wyklucza przeszkody w miednicy lub jamie brzusznej. Przy obrz\u0119ku ca\u0142ych ko\u0144czyn, utrzymuj\u0105cym si\u0119 podejrzeniu zakrzepicy albo podejrzeniu ucisku potrzebna bywa ocena \u017cy\u0142 biodrowych i \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej dolnej, a niekiedy tomografia lub rezonans. Zakres dalszych bada\u0144 ustala lekarz. [6]<\/aside>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Ucisk-guza-na-zyle-2.png\" alt=\"Guz uciskaj\u0105cy \u017cy\u0142\u0119 i utrudniaj\u0105cy odp\u0142yw krwi.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Ucisk guza na \u017cy\u0142\u0119 utrudnia odp\u0142yw krwi i sprzyja obrz\u0119kowi poni\u017cej przeszkody. Ilustracja pogl\u0105dowa.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>3. Zakrzepica \u2014 przeszkoda wewn\u0105trz \u017cy\u0142y<\/h2>\n<p>Nowotw\u00f3r i niekt\u00f3re metody jego leczenia zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zakrzep\u00f3w. Sprzyjaj\u0105 im r\u00f3wnie\u017c operacje, hospitalizacja, ograniczenie ruchu oraz cewniki w \u017cy\u0142ach centralnych. Skrzeplina utrudnia przep\u0142yw krwi i mo\u017ce powodowa\u0107 obrz\u0119k nogi lub r\u0119ki. [7]<\/p>\n<p>Niepokoj\u0105cy jest zw\u0142aszcza nowy, jednostronny obrz\u0119k, kt\u00f3remu towarzyszy b\u00f3l, tkliwo\u015b\u0107, ocieplenie albo zmiana zabarwienia sk\u00f3ry. Objawy mog\u0105 jednak by\u0107 mniej wyra\u017ane. Zakrzepicy nie rozpoznaje si\u0119 ani nie wyklucza wy\u0142\u0105cznie na podstawie wygl\u0105du ko\u0144czyny; podstawowym badaniem jest USG \u017cy\u0142. [7,8]<\/p>\n<p>Oderwany fragment skrzepliny mo\u017ce dosta\u0107 si\u0119 do t\u0119tnic p\u0142ucnych i spowodowa\u0107 zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucn\u0105. Dlatego nag\u0142y obrz\u0119k u pacjenta onkologicznego wymaga oceny, a pojawienie si\u0119 duszno\u015bci lub b\u00f3lu w klatce piersiowej \u2014 natychmiastowej pomocy. [7]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Zakrzep-w-zyle-glebokiej-lydki-4.png\" alt=\"Skrzeplina w \u017cyle g\u0142\u0119bokiej oraz obrz\u0119k okolicy kostki.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Zakrzep wewn\u0105trz \u017cy\u0142y mo\u017ce ogranicza\u0107 odp\u0142yw krwi i powodowa\u0107 obrz\u0119k ko\u0144czyny. Ilustracja pogl\u0105dowa.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>4. Nowotw\u00f3r mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107 \u2014 mechanizmy biochemiczne i hormonalne<\/h2>\n<p>Niekt\u00f3re obrz\u0119ki powstaj\u0105 bez bezpo\u015bredniego ucisku guza na \u017cy\u0142y czy naczynia limfatyczne. Substancje uwalniane przez nowotw\u00f3r, jego otoczenie albo pobudzone kom\u00f3rki odporno\u015bciowe mog\u0105 zmienia\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144, krzepni\u0119cie i prac\u0119 nerek. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych proces\u00f3w uczestniczy w powstawaniu p\u0142ynu w otoczeniu guza, inne dotycz\u0105 rzadkich zespo\u0142\u00f3w og\u00f3lnoustrojowych. Nie mo\u017cna zak\u0142ada\u0107 ich obecno\u015bci u ka\u017cdego pacjenta z obrz\u0119kiem. [16\u201323]<\/p>\n<h3>VEGF \u2014 naczynia staj\u0105 si\u0119 bardziej przepuszczalne<\/h3>\n<p>VEGF, czyli czynnik wzrostu \u015br\u00f3db\u0142onka naczyniowego, uczestniczy w tworzeniu nowych naczy\u0144. Mo\u017ce te\u017c zwi\u0119ksza\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 ich \u015bcian, przez co poza krwiobieg przechodz\u0105 p\u0142yn i bia\u0142ka. Wytwarzaj\u0105 go m.in. kom\u00f3rki nowotworowe oraz kom\u00f3rki ich otoczenia. [16,17]<\/p>\n<p>Mechanizm ten zbadano szczeg\u00f3lnie w wodobrzuszu nowotworowym. Badania materia\u0142u od pacjentek z rakiem jajnika oraz do\u015bwiadczenia z hodowlami kom\u00f3rkowymi wskazuj\u0105 na zwi\u0105zek VEGF z os\u0142abieniem po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy kom\u00f3rkami \u015br\u00f3db\u0142onka, m.in. przez zmniejszenie ekspresji klaudyny-5 i VE-kadheryny. U\u0142atwia to gromadzenie p\u0142ynu w jamie otrzewnej. Badania p\u0142ynu od chorych na raka \u017co\u0142\u0105dka, jelita grubego i jajnika r\u00f3wnie\u017c wskazuj\u0105 na udzia\u0142 VEGF. Nie oznacza to, \u017ce wodobrzusze ma zawsze tylko jedn\u0105 przyczyn\u0119. [16,17]<\/p>\n<p>Przyk\u0142adem dzia\u0142ania og\u00f3lnoustrojowego jest rzadki <strong>zesp\u00f3\u0142 POEMS<\/strong>, zwi\u0105zany z klonaln\u0105 chorob\u0105 kom\u00f3rek plazmatycznych. Wyst\u0119puj\u0105 w nim wysokie st\u0119\u017cenia VEGF, obrz\u0119ki i p\u0142yn w jamach cia\u0142a. W jego z\u0142o\u017conej patogenezie uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne czynniki; nie jest to model wyja\u015bniaj\u0105cy wszystkie obrz\u0119ki nowotworowe. [18]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Sygnaly-guza-zwiekszaja-przepuszczalnosc-naczyn-3.png\" alt=\"Mediatory uwalniane przez kom\u00f3rki nowotworowe i przechodzenie p\u0142ynu przez \u015bcian\u0119 naczynia.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Mediatory zwi\u0105zane z nowotworem, m.in. VEGF, mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144. Symbole cz\u0105steczek i proporcje s\u0105 umowne.<\/figcaption><\/figure>\n<h3>Cytokiny \u2014 odpowied\u017a zapalna zmienia barier\u0119 naczyniow\u0105<\/h3>\n<p>Nowotw\u00f3r i jego otoczenie mog\u0105 pobudza\u0107 odpowied\u017a zapaln\u0105. Cytokiny s\u0105 cz\u0105steczkami sygna\u0142owymi, kt\u00f3rymi komunikuj\u0105 si\u0119 kom\u00f3rki. Jedn\u0105 z nich jest <strong>interleukina-6 (IL-6)<\/strong>. W badaniach eksperymentalnych zwi\u0119ksza\u0142a przepuszczalno\u015b\u0107 \u015br\u00f3db\u0142onka, zmieniaj\u0105c organizacj\u0119 po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy kom\u00f3rkami i ich cytoszkieletu. Jest to dow\u00f3d mechanistyczny; nie pozwala samodzielnie ustali\u0107 przyczyny obrz\u0119k\u00f3w konkretnego chorego. [19]<\/p>\n<p>Przewlek\u0142e zapalenie mo\u017ce jednocze\u015bnie zmienia\u0107 syntez\u0119 i rozmieszczenie bia\u0142ek osocza, w tym albuminy. W ten spos\u00f3b zaburzenie bariery naczyniowej i spadek st\u0119\u017cenia albuminy mog\u0105 wzajemnie nasila\u0107 gromadzenie p\u0142ynu w tkankach. [9]<\/p>\n<aside style=\"padding:18px 22px;background:#edf6f7;border-left:5px solid #167d89;border-radius:8px;\"><strong>Obrz\u0119k nie zawsze oznacza nadmiar p\u0142ynu w naczyniach.<\/strong> W ci\u0119\u017ckim zespole przesi\u0105kania w\u0142o\u015bniczek p\u0142yn i bia\u0142ka uciekaj\u0105 do tkanek. Pacjent mo\u017ce mie\u0107 rozleg\u0142e obrz\u0119ki, a r\u00f3wnocze\u015bnie niebezpiecznie niskie ci\u015bnienie. W onkologii taki zesp\u00f3\u0142 bywa powik\u0142aniem leczenia immunologicznego. Trzeba odr\u00f3\u017cnia\u0107 wp\u0142yw samej choroby od skutk\u00f3w terapii. [20]<\/aside>\n<h3>ACTH i kortyzol \u2014 hormonalne zatrzymywanie sodu i wody<\/h3>\n<p>Niekt\u00f3re guzy wytwarzaj\u0105 ACTH poza przysadk\u0105. Hormon ten pobudza nadnercza do produkcji kortyzolu. Przy jego bardzo du\u017cym nadmiarze mechanizm unieczynniaj\u0105cy kortyzol w nerkach staje si\u0119 niewystarczaj\u0105cy i kortyzol pobudza receptor mineralokortykoidowy. Skutkiem s\u0105 zatrzymywanie sodu i wody, utrata potasu oraz nadci\u015bnienie; mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 obrz\u0119ki. To swoisty zesp\u00f3\u0142 hormonalny, a nie typowa cecha ka\u017cdego nowotworu. [21]<\/p>\n<h3>Bradykinina \u2014 napadowy obrz\u0119k naczynioruchowy<\/h3>\n<p>W niekt\u00f3rych chorobach limfoproliferacyjnych, zw\u0142aszcza ch\u0142oniakach B-kom\u00f3rkowych, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 nabyty niedob\u00f3r lub zaburzenie dzia\u0142ania inhibitora C1. U\u0142atwia to nadmiern\u0105 aktywacj\u0119 uk\u0142adu kalikreina\u2013kininy i powstawanie <strong>bradykininy<\/strong>, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144. [22]<\/p>\n<p>Powstaj\u0105 wtedy napadowe obrz\u0119ki sk\u00f3ry lub b\u0142on \u015bluzowych, zwykle bez pokrzywki. Obrz\u0119k \u015bciany jelita mo\u017ce powodowa\u0107 b\u00f3l brzucha, natomiast zaj\u0119cie j\u0119zyka lub krtani zagra\u017ca dro\u017cno\u015bci dr\u00f3g oddechowych. Jest to rzadki mechanizm i odmienny obraz od przewlek\u0142ego puchni\u0119cia obu n\u00f3g. [22]<\/p>\n<h3>Aktywacja krzepni\u0119cia \u2014 substancje nowotworowe sprzyjaj\u0105 zakrzepom<\/h3>\n<p>Niekt\u00f3re nowotwory uwalniaj\u0105 p\u0119cherzyki zewn\u0105trzkom\u00f3rkowe z czynnikiem tkankowym (TF), kt\u00f3ry inicjuje krzepni\u0119cie. Badania prospektywne wykaza\u0142y zwi\u0105zek ich aktywno\u015bci prokrzepliwej z ryzykiem \u017cylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Obrz\u0119k powstaje tu po\u015brednio: aktywacja krzepni\u0119cia sprzyja zakrzepicy, a skrzeplina utrudnia odp\u0142yw krwi. Oznaczanie takich p\u0119cherzyk\u00f3w nie stanowi rutynowego badania obrz\u0119k\u00f3w. [23]<\/p>\n<h3>Reakcja immunologiczna \u2014 utrata bia\u0142ka przez nerki<\/h3>\n<p>Chorobie nowotworowej mo\u017ce towarzyszy\u0107 immunologicznie uwarunkowana nefropatia b\u0142oniasta. Znaczny bia\u0142komocz prowadzi do utraty albuminy, a wraz z nerkowym zatrzymywaniem sodu mo\u017ce powodowa\u0107 obrz\u0119ki w przebiegu zespo\u0142u nerczycowego. Nie wymaga to naciekania nerek przez guz. Samo wsp\u00f3\u0142istnienie nowotworu i nefropatii nie dowodzi jednak, \u017ce jedno wywo\u0142a\u0142o drugie. [5,24]<\/p>\n<h3>Wa\u017cny wyj\u0105tek: SIADH zwykle nie powoduje obrz\u0119k\u00f3w n\u00f3g<\/h3>\n<p>Niekt\u00f3re nowotwory mog\u0105 wydziela\u0107 wazopresyn\u0119 i wywo\u0142ywa\u0107 zesp\u00f3\u0142 nieadekwatnej antydiurezy (SIADH). Dochodzi do zatrzymywania wody oraz obni\u017cenia st\u0119\u017cenia sodu we krwi. Mimo tego typowy SIADH przebiega z kliniczn\u0105 euwolemi\u0105 \u2014 bez wyra\u017anych obrz\u0119k\u00f3w obwodowych. Dlatego nie nale\u017cy automatycznie t\u0142umaczy\u0107 nim puchni\u0119cia n\u00f3g u pacjenta onkologicznego. [25]<\/p>\n<h2>5. Obni\u017cone st\u0119\u017cenie albuminy \u2014 wsp\u00f3lny element r\u00f3\u017cnych mechanizm\u00f3w<\/h2>\n<p>Albumina jest g\u0142\u00f3wnym bia\u0142kiem osocza uczestnicz\u0105cym w utrzymywaniu ci\u015bnienia onkotycznego, kt\u00f3re ogranicza przechodzenie p\u0142ynu poza naczynia. Znaczne obni\u017cenie jej st\u0119\u017cenia mo\u017ce sprzyja\u0107 obrz\u0119kom obu n\u00f3g, a tak\u017ce bardziej uog\u00f3lnionemu gromadzeniu p\u0142ynu. [5]<\/p>\n<p>Przyczyn\u0105 mog\u0105 by\u0107 zaburzenia syntezy bia\u0142ek w w\u0105trobie, utrata bia\u0142ka przez nerki lub przew\u00f3d pokarmowy, ci\u0119\u017ckie niedo\u017cywienie oraz proces zapalny. U chorego onkologicznego niskie st\u0119\u017cenie albuminy cz\u0119sto odzwierciedla r\u00f3wnie\u017c stan zapalny i przemieszczanie bia\u0142ek poza naczynia. [5,9]<\/p>\n<p><strong>Niska albumina nie jest samodzielnym dowodem niedo\u017cywienia.<\/strong> Nie mo\u017cna na jej podstawie oceni\u0107, ile pacjent je ani ile ma mi\u0119\u015bni. Ocena \u017cywieniowa uwzgl\u0119dnia m.in. spo\u017cycie pokarm\u00f3w, utrat\u0119 masy cia\u0142a i sprawno\u015b\u0107. Samo zwi\u0119kszenie poda\u017cy bia\u0142ka mo\u017ce nie wystarczy\u0107 do usuni\u0119cia obrz\u0119k\u00f3w, je\u015bli nadal dzia\u0142a inny mechanizm. [9,10]<\/p>\n<figure style=\"margin:30px 0;\"><img src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Niskie-albuminy-a-obrzek-tkanek-5.png\" alt=\"Ma\u0142a ilo\u015b\u0107 albuminy w osoczu i nagromadzenie p\u0142ynu wok\u00f3\u0142 naczynia \u2014 ilustracja pogl\u0105dowa.\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1672\" height=\"941\" style=\"display:block;width:100%;max-width:100%;height:auto;border-radius:10px;\"><figcaption style=\"margin-top:10px;font-size:.88em;line-height:1.6;color:#526875;\">Znacznie obni\u017cone st\u0119\u017cenie albuminy mo\u017ce sprzyja\u0107 przechodzeniu p\u0142ynu do tkanek. Kolory, symbole bia\u0142ek i proporcje s\u0105 umowne.<\/figcaption><\/figure>\n<h2>6. Niewydolno\u015b\u0107 serca, nerek lub w\u0105troby<\/h2>\n<p>Pacjent z nowotworem mo\u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie chorowa\u0107 na schorzenia niezwi\u0105zane bezpo\u015brednio z guzem. Obrz\u0119ki bywaj\u0105 skutkiem niewydolno\u015bci serca, chor\u00f3b nerek lub zaawansowanej choroby w\u0105troby. Nie nale\u017cy automatycznie przypisywa\u0107 ich chorobie nowotworowej. [1]<\/p>\n<p>W niewydolno\u015bci serca znaczenie ma zast\u00f3j krwi i zatrzymywanie sodu oraz wody. W chorobach nerek mo\u017ce dochodzi\u0107 do ograniczenia ich wydalania, a przy znacznej utracie bia\u0142ka z moczem tak\u017ce do spadku albuminy. W chorobach w\u0105troby mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 zaburzenia kr\u0105\u017cenia, zmniejszona synteza bia\u0142ek i retencja p\u0142yn\u00f3w. [5]<\/p>\n<h2>7. Leki, p\u0142yny do\u017cylne i zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144<\/h2>\n<p>Obrz\u0119k mo\u017ce by\u0107 dzia\u0142aniem niepo\u017c\u0105danym leczenia. Niekt\u00f3re leki przeciwnowotworowe wp\u0142ywaj\u0105 na gospodark\u0119 p\u0142ynow\u0105, a w uszkodzeniu bariery naczyniowej p\u0142yn \u0142atwiej przechodzi do tkanek. Przyk\u0142adowo docetaksel mo\u017ce powodowa\u0107 retencj\u0119 p\u0142yn\u00f3w, kt\u00f3ra niekiedy jest nasilona. Nowy obrz\u0119k w czasie terapii wymaga zg\u0142oszenia zespo\u0142owi prowadz\u0105cemu. [4,11]<\/p>\n<p>Znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e przyjmowane leki, np. niekt\u00f3re preparaty na nadci\u015bnienie, glikokortykosteroidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Obrz\u0119k po lekach nie zawsze oznacza ten sam mechanizm. Nadmierna w stosunku do mo\u017cliwo\u015bci organizmu poda\u017c p\u0142yn\u00f3w do\u017cylnych mo\u017ce dodatkowo pogarsza\u0107 sytuacj\u0119. <strong>Pacjent nie powinien samodzielnie odstawia\u0107 leczenia onkologicznego ani innych lek\u00f3w.<\/strong> [1,5]<\/p>\n<h2>8. Ma\u0142o ruchu i os\u0142abienie pompy mi\u0119\u015bniowej<\/h2>\n<p>Praca mi\u0119\u015bni n\u00f3g wspomaga powr\u00f3t krwi \u017cylnej. D\u0142ugotrwa\u0142e le\u017cenie lub siedzenie os\u0142abia ten mechanizm i sprzyja zastojowi. Jednocze\u015bnie unieruchomienie zwi\u0119ksza ryzyko zakrzepicy. Dlatego obrz\u0119ku u ma\u0142o aktywnego pacjenta nie nale\u017cy z g\u00f3ry t\u0142umaczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie brakiem ruchu. [3,7]<\/p>\n<h2>9. Wodobrzusze i p\u0142yn wok\u00f3\u0142 p\u0142uc \u2014 inne miejsca gromadzenia p\u0142ynu<\/h2>\n<p>Wodobrzusze oznacza nadmiern\u0105 ilo\u015b\u0107 p\u0142ynu w jamie otrzewnej. W chorobie nowotworowej mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z zaj\u0119ciem otrzewnej, ale tak\u017ce z innymi problemami, np. chorob\u0105 w\u0105troby lub niewydolno\u015bci\u0105 serca. Objawami bywaj\u0105 zwi\u0119kszenie obwodu brzucha, uczucie rozpierania, szybka syto\u015b\u0107 i duszno\u015b\u0107. Nie jest to obrz\u0119k tkanki podsk\u00f3rnej, cho\u0107 oba zjawiska mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107. [12]<\/p>\n<p>P\u0142yn mo\u017ce gromadzi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w jamie op\u0142ucnej, czyli wok\u00f3\u0142 p\u0142uca. To inna sytuacja ni\u017c obrz\u0119k p\u0142uc, w kt\u00f3rym p\u0142yn znajduje si\u0119 w ich tkance i p\u0119cherzykach. Przyczyna duszno\u015bci wymaga ustalenia \u2014 sam objaw nie pozwala odr\u00f3\u017cni\u0107 tych stan\u00f3w. [13]<\/p>\n<p>Wodobrzusze mo\u017ce nasila\u0107 obrz\u0119ki n\u00f3g, ale oba zjawiska wymagaj\u0105 osobnego wyja\u015bnienia. U jednego pacjenta mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 zaj\u0119cie otrzewnej, zwi\u0119kszona przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144 pod wp\u0142ywem VEGF, utrudnienie odp\u0142ywu limfy i hipoalbuminemia. [5,12,16,17]<\/p>\n<h2>Dlaczego mo\u017ce puchn\u0105\u0107 twarz i szyja?<\/h2>\n<p>Jedn\u0105 z wa\u017cnych przyczyn jest zesp\u00f3\u0142 \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej g\u00f3rnej. Ucisk lub zakrzep utrudnia odp\u0142yw krwi z g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 obrz\u0119k twarzy, szyi i r\u0105k, poszerzone \u017cy\u0142y na klatce piersiowej, kaszel oraz duszno\u015b\u0107. Taki zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w wymaga pilnej oceny; przy trudno\u015bciach w oddychaniu lub zaburzeniach \u015bwiadomo\u015bci potrzebna jest natychmiastowa pomoc. [13]<\/p>\n<h2>Dlaczego u jednego pacjenta dzia\u0142a kilka mechanizm\u00f3w?<\/h2>\n<p>Przyk\u0142adowo u osoby z zaawansowanym nowotworem jamy brzusznej obrz\u0119ki n\u00f3g mog\u0105 wynika\u0107 jednocze\u015bnie z ucisku powi\u0119kszonych w\u0119z\u0142\u00f3w na naczynia, zakrzepicy, zapalenia obni\u017caj\u0105cego albumin\u0119 i ograniczenia ruchu. Je\u015bli wyst\u0119puje wodobrzusze, w jego powstawaniu mog\u0105 uczestniczy\u0107 dodatkowo mediatory zwi\u0119kszaj\u0105ce przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144. To przyk\u0142ad mo\u017cliwej kombinacji, a nie opis konkretnego pacjenta. [5\u20137,9,16,17]<\/p>\n<p>Dlatego okre\u015blenie \u201eobrz\u0119k nowotworowy\u201d opisuje kontekst, ale nie wskazuje jeszcze przyczyny. Tak\u017ce mi\u0119kki obrz\u0119k ca\u0142ych n\u00f3g przy prawid\u0142owym wyniku USG \u017cy\u0142 nie jest sam w sobie dowodem niewydolno\u015bci limfatycznej. [2,6]<\/p>\n<h2>Jak wygl\u0105d obrz\u0119ku pomaga ukierunkowa\u0107 badania?<\/h2>\n<div style=\"overflow-x:auto;\">\n<table style=\"width:100%;border-collapse:collapse;font-size:.95em;\">\n<caption style=\"text-align:left;padding-bottom:10px;\">Przyk\u0142adowe kierunki diagnostyki \u2014 \u017cadna z tych cech sama nie ustala rozpoznania. [1\u20133,6\u20139,12,13]<\/caption>\n<thead>\n<tr style=\"background:#173f53;color:white;\">\n<th scope=\"col\" style=\"padding:12px;text-align:left;\">Obraz kliniczny<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:12px;text-align:left;\">Co nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107?<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Nowy obrz\u0119k jednej nogi lub r\u0119ki<\/td>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Zakrzepic\u0119, ucisk na \u017cy\u0142\u0119, zaburzenie odp\u0142ywu limfy<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f4f8fa;\">\n<td style=\"padding:12px;\">Obrz\u0119k obu ca\u0142ych n\u00f3g, czasem z obrz\u0119kiem krocza<\/td>\n<td style=\"padding:12px;\">Przeszkod\u0119 w miednicy lub jamie brzusznej, przyczyny og\u00f3lnoustrojowe, mechanizm mieszany<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Obrz\u0119k po usuni\u0119ciu w\u0119z\u0142\u00f3w lub radioterapii<\/td>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Wt\u00f3rny obrz\u0119k limfatyczny; nowa zmiana wymaga te\u017c wykluczenia innych przyczyn<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f4f8fa;\">\n<td style=\"padding:12px;\">Obrz\u0119ki w wielu okolicach cia\u0142a<\/td>\n<td style=\"padding:12px;\">Choroby narz\u0105dowe, hipoalbuminemi\u0119, dzia\u0142anie lek\u00f3w, zaburzenia gospodarki p\u0142ynowej<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 brzuch<\/td>\n<td style=\"padding:12px;border-bottom:1px solid #dce6ea;\">Wodobrzusze i inne przyczyny powi\u0119kszenia brzucha<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"background:#f4f8fa;\">\n<td style=\"padding:12px;\">Obrz\u0119k twarzy, szyi i r\u0105k z duszno\u015bci\u0105<\/td>\n<td style=\"padding:12px;\">Zesp\u00f3\u0142 \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej g\u00f3rnej \u2014 pilna ocena<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2>Dlaczego jedno badanie nie zawsze wyja\u015bnia wszystko?<\/h2>\n<p>Lekarz zestawia czas pojawienia si\u0119 obrz\u0119ku z lokalizacj\u0105 nowotworu, przebytymi operacjami, radioterapi\u0105, lekami oraz objawami towarzysz\u0105cymi. USG Doppler ocenia dro\u017cno\u015b\u0107 i przep\u0142yw w \u017cy\u0142ach, ale nie zast\u0119puje pe\u0142nej oceny onkologicznej ani bada\u0144 narz\u0105dowych. Przy podejrzeniu przeszkody po\u0142o\u017conej wy\u017cej konieczne bywa poszerzenie obrazowania. [1,6,8]<\/p>\n<p>Zale\u017cnie od podejrzenia przydatne mog\u0105 by\u0107 badania czynno\u015bci nerek i w\u0105troby, albuminy, moczu oraz ocena serca. Ocena od\u017cywienia stanowi odr\u0119bny element post\u0119powania. Dob\u00f3r bada\u0144 powinien odpowiada\u0107 konkretnej sytuacji klinicznej. [1,9,10]<\/p>\n<p>Gdy objawy sugeruj\u0105 szczeg\u00f3lny zesp\u00f3\u0142, lekarz dobiera badania celowane: np. ocen\u0119 gospodarki kortyzolowej przy podejrzeniu ektopowego ACTH lub sk\u0142adowych dope\u0142niacza i inhibitora C1 przy napadowych obrz\u0119kach. Nie ma uzasadnienia dla rutynowego oznaczania VEGF ani ca\u0142ego panelu cytokin u ka\u017cdej osoby z obrz\u0119kami. [18,21,22]<\/p>\n<h2>Leczenie powinno odpowiada\u0107 mechanizmowi<\/h2>\n<p>Przy zakrzepicy podstaw\u0105 jest odpowiednio dobrane leczenie przeciwkrzepliwe. Gdy przyczyn\u0105 jest ucisk nowotworowy, znaczenie mo\u017ce mie\u0107 leczenie zmniejszaj\u0105ce guz, a w wybranych sytuacjach zabieg przywracaj\u0105cy odp\u0142yw. W chorobach narz\u0105dowych leczy si\u0119 ich przyczyn\u0119 i zaburzenia gospodarki p\u0142ynowej. Objawowe leczenie wodobrzusza mo\u017ce obejmowa\u0107 odbarczenie p\u0142ynu. [1,6,12,13]<\/p>\n<p><strong>W obrz\u0119ku limfatycznym<\/strong> wykorzystuje si\u0119 indywidualnie dobran\u0105 kompresj\u0119, ruch i piel\u0119gnacj\u0119 sk\u00f3ry. Manualny drena\u017c limfatyczny mo\u017ce by\u0107 elementem kompleksowej terapii, ale sam masa\u017c nie zast\u0119puje ca\u0142ego post\u0119powania. [2,3]<\/p>\n<p>Kompresj\u0119 pneumatyczn\u0105 stosuje si\u0119 u wybranych pacjent\u00f3w. Przy utrudnionym odp\u0142ywie w okolicy nasady ko\u0144czyny trzeba uwa\u017ca\u0107 na przemieszczanie obrz\u0119ku w stron\u0119 tu\u0142owia i narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Parametry zabieg\u00f3w wymagaj\u0105 doboru i kontroli. [3]<\/p>\n<p>Przed kompresj\u0105 ocenia si\u0119 m.in. ukrwienie t\u0119tnicze, wydolno\u015b\u0107 serca i stan sk\u00f3ry. Ci\u0119\u017ckie niedokrwienie oraz zaawansowana niewydolno\u015b\u0107 serca mog\u0105 istotnie ogranicza\u0107 jej zastosowanie. Podejrzenie nowej zakrzepicy wymaga najpierw diagnostyki; rozpoznana i prawid\u0142owo leczona zakrzepica nie stanowi automatycznego zakazu kompresji. [6,15]<\/p>\n<p>W zespo\u0142ach hormonalnych i immunologicznych potrzebne jest post\u0119powanie ukierunkowane na konkretn\u0105 przyczyn\u0119. Nie mo\u017cna dobiera\u0107 terapii antycytokinowej lub anty-VEGF na podstawie samego wyst\u0119powania obrz\u0119ku. Udokumentowany udzia\u0142 danej cz\u0105steczki w mechanizmie choroby nie jest r\u00f3wnoznaczny z uniwersalnym wskazaniem do jej blokowania. [16,18,21,22]<\/p>\n<h3>Czy lek moczop\u0119dny zawsze pomo\u017ce?<\/h3>\n<p>Nie. Lek moczop\u0119dny zwi\u0119ksza wydalanie wody i sodu, ale nie usuwa mechanicznej przeszkody w odp\u0142ywie ch\u0142onki. D\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie diuretyk\u00f3w wy\u0142\u0105cznie z powodu obrz\u0119ku limfatycznego przynosi ograniczone korzy\u015bci i mo\u017ce powodowa\u0107 zaburzenia wodno-elektrolitowe. Mog\u0105 one jednak by\u0107 potrzebne przy wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych chorobach lub w wybranych sytuacjach paliatywnych. O zastosowaniu decyduje lekarz. [3]<\/p>\n<p>Szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci wymaga obrz\u0119k z niskim ci\u015bnieniem i podejrzeniem przesi\u0105kania w\u0142o\u015bniczek: widoczny p\u0142yn w tkankach nie informuje, czy obj\u0119to\u015b\u0107 krwi kr\u0105\u017c\u0105cej jest wystarczaj\u0105ca. Takiego stanu nie leczy si\u0119 samodzielnym zwi\u0119kszaniem dawki diuretyku. [20]<\/p>\n<h3>Czy wystarczy wi\u0119cej bia\u0142ka albo mniej picia?<\/h3>\n<p>Wsparcie \u017cywieniowe jest wa\u017cne, gdy wyst\u0119puje niedo\u017cywienie lub jego ryzyko, ale nie odblokuje \u017cy\u0142y ani uszkodzonych dr\u00f3g limfatycznych. Nie nale\u017cy te\u017c samodzielnie drastycznie ogranicza\u0107 p\u0142yn\u00f3w. Zalecenia dotycz\u0105ce picia i soli wymagaj\u0105 dostosowania do przyczyny obrz\u0119ku oraz stanu pacjenta. [1,9,10]<\/p>\n<aside style=\"padding:20px 24px;background:#fff1ed;border-left:5px solid #bf4d34;border-radius:8px;margin:24px 0;\">\n<h2 style=\"margin-top:0;\">Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Dzwo\u0144 pod 112 lub 999:<\/strong> przy nag\u0142ej duszno\u015bci, b\u00f3lu w klatce piersiowej, krwiopluciu, omdleniu albo obrz\u0119ku twarzy, j\u0119zyka lub szyi z trudno\u015bciami w oddychaniu.<\/li>\n<li><strong>Pilna ocena tego samego dnia:<\/strong> przy nowym jednostronnym obrz\u0119ku, zw\u0142aszcza bolesnym, ocieplonym lub szybko narastaj\u0105cym.<\/li>\n<li><strong>Pilny kontakt z zespo\u0142em lecz\u0105cym:<\/strong> przy gor\u0105czce, dreszczach i bolesnym zaczerwienieniu obrz\u0119kni\u0119tej okolicy \u2014 mo\u017ce to by\u0107 zaka\u017cenie.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"margin-bottom:0;\">Nie czekaj na planow\u0105 wizyt\u0119 i nie rozpoczynaj samodzielnie masa\u017cu nowego, niewyja\u015bnionego obrz\u0119ku. [3,7,13]<\/p>\n<\/aside>\n<h2>Co warto zapami\u0119ta\u0107?<\/h2>\n<p>Ten sam objaw mo\u017ce wynika\u0107 z uszkodzenia dr\u00f3g limfatycznych, przeszkody \u017cylnej, zakrzepicy, choroby narz\u0105dowej, dzia\u0142ania leczenia lub wp\u0142ywu mediator\u00f3w zapalnych i hormonalnych. Rozpoznanie dominuj\u0105cego mechanizmu pozwala dobra\u0107 post\u0119powanie, kt\u00f3re ma szans\u0119 przynie\u015b\u0107 ulg\u0119. Nawet gdy obrz\u0119ku nie mo\u017cna ca\u0142kowicie usun\u0105\u0107, celem leczenia pozostaje ograniczenie b\u00f3lu, ochrona sk\u00f3ry i poprawa codziennego funkcjonowania. [1\u20133]<\/p>\n<section style=\"font-size:.88em;border-top:1px solid #d8e3e8;padding-top:18px;margin-top:30px;\">\n<h2>\u0179r\u00f3d\u0142a i charakter dowod\u00f3w<\/h2>\n<p>Artyku\u0142 edukacyjny oparto na wytycznych, konsensusach, badaniach pierwotnych i materia\u0142ach instytucji medycznych. W cz\u0119\u015bci o mediatorach rozr\u00f3\u017cniono obserwacje u ludzi od bada\u0144 eksperymentalnych. Wykazanie mechanizmu w hodowli kom\u00f3rkowej nie dowodzi, \u017ce jest on g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 obrz\u0119ku u konkretnego pacjenta. Nie jest om\u00f3wieniem jednego badania klinicznego. Dla poszczeg\u00f3lnych metod leczenia obrz\u0119ku limfatycznego si\u0142a dowod\u00f3w jest zr\u00f3\u017cnicowana; nie wszystkie zalecenia maj\u0105 oparcie w du\u017cych badaniach randomizowanych. Konsensus ekspert\u00f3w nie jest r\u00f3wnowa\u017cny wynikowi RCT. [3]<\/p>\n<ol>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/edema\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Edema (Swelling) and Cancer Treatment.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/lymphedema\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Lymphedema and Cancer.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/39207406\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">International Society of Lymphology. The Diagnosis and Treatment of Peripheral Lymphedema: 2023 Consensus Document. Lymphology. 2023;56(4):133\u2013151.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/cvr\/cvq062\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Levick JR, Michel CC. Microvascular fluid exchange and the revised Starling principle. Cardiovascular Research. 2010;87:198\u2013210.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK53445\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Scallan J, Huxley VH, Korthuis RJ. Capillary Fluid Exchange. Rozdzia\u0142: Pathophysiology of Edema Formation. 2010.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/esvs.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/VT-Guidelines-PDF.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kakkos SK i wsp. ESVS 2021 Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2021;61:9\u201382.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/blood-clots\/risk-factors\/cancer.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CDC. Understanding Your Risk for Blood Clots with Cancer.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/blood-clots\/testing-diagnosis\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CDC. Testing and Diagnosis for Venous Thromboembolism.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/ncp.10588\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Evans DC i wsp. The Use of Visceral Proteins as Nutrition Markers: An ASPEN Position Paper. Nutr Clin Pract. 2021;36:22\u201328.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.espen.org\/files\/ESPEN-Guidelines\/ESPEN-practical-guideline-clinical-nutrition-in-cancer.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Muscaritoli M i wsp. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer. Clinical Nutrition. 2021;40:2898\u20132913.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/dailymed.nlm.nih.gov\/dailymed\/drugInfo.cfm?setid=2fb017fd-e55e-43ef-9024-07f2d412b37b\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">DailyMed. Docetaxel \u2014 informacja o produkcie, sekcja 5.6: Fluid Retention.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/ascites\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Ascites and Cancer.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/side-effects\/cardiopulmonary-hp-pdq\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. Cardiopulmonary Syndromes (PDQ\u00ae), wersja dla personelu medycznego.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancerresearchuk.org\/about-cancer\/coping\/physically\/lymphoedema-and-cancer\/symptoms\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Cancer Research UK. Symptoms of lymphoedema.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC7383414\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Rabe E i wsp. Risks and contraindications of medical compression treatment \u2014 an international consensus statement. Phlebology. 2020;35:447\u2013460.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/26868378\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Badanie materia\u0142u od pacjentek i hodowli kom\u00f3rkowych: VEGF, VE-kadheryna i klaudyna-5 a przepuszczalno\u015b\u0107 otrzewnej w raku jajnika. PMID: 26868378.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/10379858\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Markedly elevated levels of vascular endothelial growth factor in malignant ascites. Badanie p\u0142ynu od pacjent\u00f3w i do\u015bwiadczenia in vitro. PMID: 10379858.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23053181\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Multiple angiogenetic factors are upregulated in POEMS syndrome. Badanie 17 pacjent\u00f3w. PMID: 23053181.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/12020130\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Interleukin-6 causes endothelial barrier dysfunction via the protein kinase C pathway. Badanie eksperymentalne. PMID: 12020130.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/treatment\/types\/immunotherapy\/t-cell-transfer-therapy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">National Cancer Institute. T-cell Transfer Therapy \u2014 zesp\u00f3\u0142 uwalniania cytokin i przesi\u0105kania w\u0142o\u015bniczek.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC9155620\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Mount Sinai Clinical Pathway for the Diagnosis and Management of Hypercortisolism due to Ectopic ACTH Syndrome. \u015acie\u017cka post\u0119powania klinicznego.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC6417199\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Angioedema due to acquired C1-inhibitor deficiency: spectrum and treatment with C1-inhibitor concentrate. Badanie kliniczne obserwacyjne.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/29656167\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">van Es N i wsp. Extracellular vesicles exposing tissue factor for the prediction of venous thromboembolism in patients with cancer: A prospective cohort study. Thromb Res. 2018;166:54\u201359.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/32828756\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Caza TN i wsp. NELL1 is a target antigen in malignancy-associated membranous nephropathy. Kidney Int. 2021;99:967\u2013976.<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/annonc\/article\/29\/Supplement_4\/iv143\/5046944\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ESMO Clinical Practice Guidelines: Delirium in adult cancer patients \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 dotycz\u0105ca SIADH. Ann Oncol. 2018.<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p>Weryfikacja \u017ar\u00f3de\u0142: 24 pa\u017adziernika 2026 r. Materia\u0142 ma charakter edukacyjny; post\u0119powanie dobiera si\u0119 do indywidualnej sytuacji klinicznej.<\/p>\n<\/section>\n<\/article>\n<p><\/body><\/html><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dlaczego w chorobie nowotworowej puchn\u0105 nogi, r\u0119ce lub twarz? Przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 zast\u00f3j limfy, ucisk na \u017cy\u0142y, zakrzepica, dzia\u0142anie lek\u00f3w, a tak\u017ce substancje wydzielane przez nowotw\u00f3r. Wyja\u015bniamy mechanizmy powstawania obrz\u0119k\u00f3w, zasady diagnostyki i leczenia oraz objawy wymagaj\u0105ce pilnej pomocy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1110,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","iawp_total_views":8,"footnotes":""},"categories":[1,150],"tags":[225,228,55,57,224,50,227,226],"class_list":["post-1109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-poradniki-medyczne","tag-choroby-nowotworowe","tag-diagnostyka-obrzekow","tag-limfologia","tag-obrzek-limfatyczny","tag-obrzeki","tag-obrzeki-nog","tag-wodobrzusze","tag-zakrzepica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1109"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1117,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions\/1117"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}