{"id":482,"date":"2026-10-05T10:05:00","date_gmt":"2026-10-05T08:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/angiomedic.pl\/?p=482"},"modified":"2026-10-05T10:05:00","modified_gmt":"2026-10-05T08:05:00","slug":"dlaczego-doszlo-do-zakrzepicy-diagnostyka-przyczyn-zakrzepicy-i-trombofilii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/dlaczego-doszlo-do-zakrzepicy-diagnostyka-przyczyn-zakrzepicy-i-trombofilii\/","title":{"rendered":"Dlaczego dosz\u0142o do zakrzepicy? Diagnostyka przyczyn zakrzepicy i trombofilii"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dlaczego powsta\u0142 zakrzep? Czy potrzebuj\u0119 bada\u0144 genetycznych? I czy prawid\u0142owy panel trombofilii pozwala zako\u0144czy\u0107 leczenie?<\/strong> Wyja\u015bniamy, jak lekarz szuka przyczyny zakrzepicy i kiedy badania mog\u0105 rzeczywi\u015bcie pom\u00f3c w podj\u0119ciu decyzji.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"background:#edf7f7;border-left:5px solid #087e83;border-radius:12px;padding:24px;margin:28px 0\"><strong>Najwa\u017cniejsza zasada<\/strong><p style=\"margin-bottom:0\">Nie ka\u017cdy pacjent po zakrzepicy potrzebuje pe\u0142nego panelu trombofilii. Badanie jest przydatne przede wszystkim wtedy, gdy jego wynik mo\u017ce zmieni\u0107 post\u0119powanie.<\/p><\/div>\n\n\n\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\" style=\"background:#f4f7fa;padding:24px;border-radius:12px\"><strong>W artykule<\/strong><ul><li><a href=\"#przyczyny\">Dlaczego dochodzi do zakrzepicy?<\/a><\/li><li><a href=\"#wywiad\">Sprowokowana czy niesprowokowana?<\/a><\/li><li><a href=\"#trombofilia\">Czym jest trombofilia?<\/a><\/li><li><a href=\"#badania\">Jakie badania stosujemy?<\/a><\/li><li><a href=\"#wrodzone\">Trombofilie wrodzone<\/a><\/li><li><a href=\"#aps\">Zesp\u00f3\u0142 antyfosfolipidowy \u2014 APS<\/a><\/li><li><a href=\"#termin\">Kiedy wykonywa\u0107 badania?<\/a><\/li><li><a href=\"#mthfr\">MTHFR i panele genetyczne<\/a><\/li><li><a href=\"#nietypowe\">Nietypowe lokalizacje: JAK2, MPN i PNH<\/a><\/li><li><a href=\"#nowotwor\">Czy trzeba szuka\u0107 nowotworu?<\/a><\/li><li><a href=\"#wskazania\">Kto mo\u017ce skorzysta\u0107 z diagnostyki?<\/a><\/li><li><a href=\"#rodzina\">Czy bada\u0107 rodzin\u0119?<\/a><\/li><li><a href=\"#algorytm\">Diagnostyka krok po kroku<\/a><\/li><li><a href=\"#faq\">Najcz\u0119stsze pytania<\/a><\/li><li><a href=\"#zrodla\">\u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li><\/ul><\/nav>\n\n\n\n<h2 id=\"przyczyny\" class=\"wp-block-heading\">Dlaczego dochodzi do zakrzepicy?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich oraz zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna nale\u017c\u0105 do \u017cylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Ich rozpoznanie cz\u0119sto wywo\u0142uje pytanie: \u201eDlaczego w\u0142a\u015bnie ja?\u201d. Odpowied\u017a zwykle obejmuje kilka wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cych czynnik\u00f3w, a nie jedn\u0105 mutacj\u0119 genetyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Klasyczna triada Virchowa opisuje trzy mechanizmy sprzyjaj\u0105ce zakrzepicy: <strong>zwolnienie przep\u0142ywu krwi, uszkodzenie \u015bciany naczynia i zwi\u0119kszon\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do krzepni\u0119cia<\/strong>. Unieruchomienie powoduje zast\u00f3j, operacja lub uraz mog\u0105 uszkadza\u0107 tkanki, a estrogeny, nowotw\u00f3r czy trombofilia mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 gotowo\u015b\u0107 uk\u0142adu krzepni\u0119cia do tworzenia skrzepliny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Osoba z wrodzon\u0105 predyspozycj\u0105 mo\u017ce przez wiele lat nie mie\u0107 zakrzepicy. Pierwszy epizod mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 dopiero po operacji, w ci\u0105\u017cy lub podczas stosowania estrogen\u00f3w. Wykryta trombofilia nie musi by\u0107 jedyn\u0105 przyczyn\u0105 choroby, a jej niewykrycie nie wyklucza ryzyka nawrotu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/4-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-486\" srcset=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/4-1024x576.png 1024w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/4-300x169.png 300w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/4-768x432.png 768w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/4-1536x864.png 1536w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/4.png 1672w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ilustracja 2. Predyspozycja genetyczna i okoliczno\u015bci \u017cyciowe mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 razem.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 id=\"wywiad\" class=\"wp-block-heading\">Sprowokowana czy niesprowokowana?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zakrzepic\u0119 okre\u015blamy jako <strong>sprowokowan\u0105<\/strong>, gdy wyst\u0105pi\u0142a w zwi\u0105zku z rozpoznanym czynnikiem wyzwalaj\u0105cym. Mo\u017ce to by\u0107 du\u017ca operacja, uraz, istotne unieruchomienie, hospitalizacja, ci\u0105\u017ca i po\u0142\u00f3g lub stosowanie estrogen\u00f3w. Czynniki te r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 si\u0142\u0105 oraz czasem dzia\u0142ania. Nowotw\u00f3r i niekt\u00f3re choroby przewlek\u0142e s\u0105 czynnikami utrzymuj\u0105cymi si\u0119, co wymaga odr\u0119bnej oceny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdy nie znajdujemy uchwytnego czynnika wyzwalaj\u0105cego, m\u00f3wimy o zakrzepicy <strong>niesprowokowanej<\/strong>. Nie oznacza to, \u017ce choroba nie mia\u0142a przyczyny; oznacza, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 wskaza\u0107 okoliczno\u015bci wystarczaj\u0105co wyja\u015bniaj\u0105cej jej wyst\u0105pienie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lekarz pyta o wcze\u015bniejsze zakrzepice, operacje, urazy, podr\u00f3\u017ce, ograniczenie ruchu, leki hormonalne, ci\u0105\u017c\u0119, nowotwory, przewlek\u0142y stan zapalny, choroby autoimmunologiczne i zesp\u00f3\u0142 nerczycowy. Wa\u017cne s\u0105 tak\u017ce wiek pierwszego epizodu, jego lokalizacja oraz zakrzepice u krewnych, zw\u0142aszcza w m\u0142odym wieku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Okoliczno\u015bci pierwszej zakrzepicy pomagaj\u0105 oceni\u0107 ryzyko nawrotu po zako\u0144czeniu leczenia. Decyzja o czasie antykoagulacji uwzgl\u0119dnia r\u00f3wnie\u017c ryzyko krwawienia, choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce i preferencje pacjenta.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"trombofilia\" class=\"wp-block-heading\">Czym jest trombofilia?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trombofilia to zwi\u0119kszona predyspozycja do zakrzep\u00f3w zwi\u0105zana z okre\u015blonym zaburzeniem wrodzonym lub nabytym. Najlepiej poznane trombofilie wrodzone obejmuj\u0105 czynnik V Leiden, wariant protrombiny F2 G20210A oraz niedobory antytrombiny, bia\u0142ka C i bia\u0142ka S. Wa\u017cn\u0105 trombofili\u0105 nabyt\u0105 jest zesp\u00f3\u0142 antyfosfolipidowy, czyli APS.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istniej\u0105 te\u017c choroby uk\u0142adu krwiotw\u00f3rczego, kt\u00f3re mog\u0105 znacz\u0105co zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko zakrzepowe: nowotwory mieloproliferacyjne i napadowa nocna hemoglobinuria. Ich diagnostyka jest celowana i nie nale\u017cy do rutynowego zestawu bada\u0144 po ka\u017cdej zakrzepicy.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"badania\" class=\"wp-block-heading\">Jakie badania stosujemy?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Co sprawdzamy?<\/th><th>Badanie<\/th><th>Wa\u017cna uwaga<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Czynnik V Leiden<\/td><td>Badanie wariantu genu F5<\/td><td>Badanie DNA; lek nie zmienia genotypu<\/td><\/tr><tr><td>Wariant protrombiny<\/td><td>Badanie F2 G20210A<\/td><td>Badanie DNA; wykonywane przy wskazaniach<\/td><\/tr><tr><td>Niedob\u00f3r antytrombiny<\/td><td>Aktywno\u015b\u0107 antytrombiny<\/td><td>Wp\u0142yw chor\u00f3b i lek\u00f3w zale\u017cny od metody<\/td><\/tr><tr><td>Niedob\u00f3r bia\u0142ka C<\/td><td>Aktywno\u015b\u0107 bia\u0142ka C<\/td><td>VKA obni\u017caj\u0105 wynik; wa\u017cna metoda<\/td><\/tr><tr><td>Niedob\u00f3r bia\u0142ka S<\/td><td>Wolne bia\u0142ko S; testy dobrane przez laboratorium<\/td><td>Wp\u0142yw ci\u0105\u017cy, estrogen\u00f3w i VKA<\/td><\/tr><tr><td>Podejrzenie APS<\/td><td>LA, aCL IgG\/IgM, anti-\u03b22GPI IgG\/IgM<\/td><td>Trwa\u0142o\u015b\u0107 przeciwcia\u0142: co najmniej 12 tygodni<\/td><\/tr><tr><td>Podejrzenie MPN<\/td><td>JAK2; inne mutacje wed\u0142ug wskaza\u0144<\/td><td>Nietypowa lokalizacja \/ obraz kliniczny<\/td><\/tr><tr><td>Podejrzenie PNH<\/td><td>Cytometria przep\u0142ywowa<\/td><td>Zw\u0142aszcza cytopenia lub hemoliza<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><figcaption class=\"wp-element-caption\">Zakres bada\u0144 dobiera lekarz. Tabela nie jest list\u0105 bada\u0144 do samodzielnego zam\u00f3wienia.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/3-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-487\" srcset=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/3-1024x576.png 1024w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/3-300x169.png 300w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/3-768x432.png 768w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/3-1536x864.png 1536w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/3.png 1672w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ilustracja 3. Dob\u00f3r metody laboratoryjnej ma znaczenie dla wiarygodno\u015bci wyniku.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 id=\"wrodzone\" class=\"wp-block-heading\">Trombofilie wrodzone<\/h2>\n\n\n\n<h3 id=\"fvl\" class=\"wp-block-heading\">Czynnik V Leiden<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wariant genu F5 sprawia, \u017ce czynnik V jest mniej podatny na hamowanie przez aktywowane bia\u0142ko C. Zwi\u0119ksza to ryzyko zakrzepicy \u017cylnej. Znaczenie wyniku zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od tego, czy nieprawid\u0142owo\u015b\u0107 dotyczy jednej czy obu kopii genu, oraz od wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych czynnik\u00f3w ryzyka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Heterozygotyczny czynnik V Leiden sam w sobie nie oznacza konieczno\u015bci do\u017cywotniej antykoagulacji.<\/strong> Wynik nale\u017cy zestawi\u0107 z przebiegiem choroby, okoliczno\u015bciami epizodu i ryzykiem krwawienia.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"f2\" class=\"wp-block-heading\">Wariant protrombiny F2 G20210A<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wariant F2 G20210A mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ilo\u015b\u0107 protrombiny, bia\u0142ka uczestnicz\u0105cego w tworzeniu skrzepu. Podobnie jak FVL jest predyspozycj\u0105, a nie pewno\u015bci\u0105 zachorowania. Sam wynik nie rozstrzyga o d\u0142ugo\u015bci leczenia.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"naturalne\" class=\"wp-block-heading\">Antytrombina, bia\u0142ko C i bia\u0142ko S<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Te bia\u0142ka stanowi\u0105 naturalne mechanizmy ograniczaj\u0105ce krzepni\u0119cie. Ich wrodzone niedobory s\u0105 rzadsze ni\u017c FVL czy wariant F2 i mog\u0105 mie\u0107 du\u017ce znaczenie kliniczne. Najpierw ocenia si\u0119 aktywno\u015b\u0107 lub st\u0119\u017cenie odpowiedniego bia\u0142ka; dalsze badania, w tym genetyczne, zale\u017c\u0105 od wyniku i obrazu klinicznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niska warto\u015b\u0107 nie zawsze oznacza niedob\u00f3r wrodzony. Choroby w\u0105troby, sepsa, DIC i niekt\u00f3re leki mog\u0105 zmienia\u0107 wyniki. Na bia\u0142ko S wp\u0142ywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ci\u0105\u017ca, po\u0142\u00f3g i estrogeny, a na antytrombin\u0119 mi\u0119dzy innymi zesp\u00f3\u0142 nerczycowy, \u015bwie\u017ca zakrzepica i heparyna. Antagoni\u015bci witaminy K obni\u017caj\u0105 bia\u0142ka C i S. Wp\u0142yw DOAC zale\u017cy od stosowanego testu.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"background:#edf7f7;border-left:5px solid #087e83;border-radius:12px;padding:24px;margin:28px 0\"><strong>Pojedynczy wynik to nie rozpoznanie<\/strong><p style=\"margin-bottom:0\">Nieprawid\u0142owy wynik wymaga oceny przyczyn nabytych i cz\u0119sto potwierdzenia w odpowiednim terminie. Nie nale\u017cy rozpoznawa\u0107 wrodzonej trombofilii na podstawie jednego oznaczenia wykonanego w ostrej fazie choroby.<\/p><\/div>\n\n\n\n<h2 id=\"aps\" class=\"wp-block-heading\">Zesp\u00f3\u0142 antyfosfolipidowy \u2014 APS<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">APS jest chorob\u0105 autoimmunologiczn\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z przeciwcia\u0142ami antyfosfolipidowymi i okre\u015blonymi powik\u0142aniami klinicznymi. Mog\u0105 to by\u0107 zakrzepice \u017cylne lub t\u0119tnicze oraz charakterystyczne powik\u0142ania po\u0142o\u017cnicze. Sam dodatni wynik przeciwcia\u0142 u osoby bez odpowiednich objaw\u00f3w nie wystarcza do rozpoznania zespo\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podstawowa diagnostyka obejmuje <strong>antykoagulant toczniowy (LA), przeciwcia\u0142a antykardiolipinowe (aCL) IgG i IgM oraz przeciwcia\u0142a przeciw \u03b22-glikoproteinie I IgG i IgM<\/strong>. Istotne jest potwierdzenie utrzymywania si\u0119 przeciwcia\u0142 w oznaczeniach wykonanych w odst\u0119pie co najmniej 12 tygodni. Znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c miano, rodzaj przeciwcia\u0142 i kontekst kliniczny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Potr\u00f3jna dodatnio\u015b\u0107, czyli obecno\u015b\u0107 LA, aCL i anti-\u03b22GPI, wi\u0105\u017ce si\u0119 z profilem wysokiego ryzyka. Rozpoznanie APS mo\u017ce zmieni\u0107 wyb\u00f3r leku przeciwkrzepliwego, dlatego nie nale\u017cy traktowa\u0107 tej diagnostyki jak zwyk\u0142ego dodatku do panelu genetycznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kryteria klasyfikacyjne ACR\/EULAR z 2023 roku s\u0142u\u017c\u0105 przede wszystkim ujednoliceniu grup w badaniach naukowych. Nie zast\u0119puj\u0105 indywidualnej diagnostyki lekarskiej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/5-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-485\" srcset=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/5-1024x576.png 1024w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/5-300x169.png 300w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/5-768x432.png 768w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/5-1536x864.png 1536w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/5.png 1672w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ilustracja 4. APS \u2014 pogl\u0105dowa ilustracja przeciwcia\u0142 i element\u00f3w krwi.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 id=\"la\" class=\"wp-block-heading\">Dlaczego oznaczenie LA bywa trudne?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nazwa \u201eantykoagulant toczniowy\u201d nie oznacza, \u017ce pacjent musi chorowa\u0107 na tocze\u0144. W warunkach laboratoryjnych LA mo\u017ce wyd\u0142u\u017ca\u0107 niekt\u00f3re czasy krzepni\u0119cia, lecz w organizmie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem zakrzep\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">LA wykrywa si\u0119 za pomoc\u0105 test\u00f3w krzepni\u0119cia zale\u017cnych od fosfolipid\u00f3w, m.in. dRVVT i odpowiednio dobranych test\u00f3w opartych na APTT. Rivaroksaban, apiksaban, edoksaban, dabigatran, heparyny i antagoni\u015bci witaminy K mog\u0105 utrudnia\u0107 interpretacj\u0119. Zale\u017cnie od leku i metody mo\u017cliwe s\u0105 wyniki fa\u0142szywie dodatnie lub ujemne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oznaczenia aCL i anti-\u03b22GPI wykonywane metodami immunologicznymi nie podlegaj\u0105 tej samej interferencji lekowej co LA. Laboratorium mo\u017ce stosowa\u0107 specjalne procedury ograniczaj\u0105ce wp\u0142yw DOAC, ale nie gwarantuje to automatycznie wiarygodno\u015bci ka\u017cdego wyniku.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"background:#edf7f7;border-left:5px solid #087e83;border-radius:12px;padding:24px;margin:28px 0\"><strong>Nie odstawiaj leku samodzielnie<\/strong><p style=\"margin-bottom:0\">Badanie nie uzasadnia samodzielnego przerywania antykoagulacji. Termin pobrania i spos\u00f3b ograniczenia wp\u0142ywu leku ustala lekarz z laboratorium.<\/p><\/div>\n\n\n\n<h2 id=\"termin\" class=\"wp-block-heading\">Kiedy wykonywa\u0107 badania?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania DNA F5 i F2 mo\u017cna technicznie wykona\u0107 r\u00f3wnie\u017c w czasie ostrej zakrzepicy i antykoagulacji \u2014 leki nie zmieniaj\u0105 genotypu. Nadal musi istnie\u0107 uzasadnienie dla badania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug BSH diagnostyk\u0119 niedobor\u00f3w antytrombiny, bia\u0142ka C i bia\u0142ka S, je\u015bli jest wskazana, nale\u017cy odroczy\u0107 do czasu, gdy up\u0142yn\u0105 co najmniej trzy miesi\u0105ce antykoagulacji z powodu ostrej zakrzepicy. <strong>Nie jest to polecenie zako\u0144czenia leczenia po trzech miesi\u0105cach.<\/strong> Tak\u017ce p\u00f3\u017aniej konieczne jest uwzgl\u0119dnienie leku, metody laboratoryjnej i przyczyn nabytych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W diagnostyce APS trzeba rozr\u00f3\u017cni\u0107 termin pierwszego badania od terminu potwierdzaj\u0105cego trwa\u0142o\u015b\u0107 przeciwcia\u0142. Przerwa co najmniej 12 tygodni dotyczy potwierdzenia dodatnio\u015bci, a nie uniwersalnego czasu oczekiwania po ka\u017cdej zakrzepicy.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"mthfr\" class=\"wp-block-heading\">MTHFR i panele genetyczne<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"background:#edf7f7;border-left:5px solid #087e83;border-radius:12px;padding:24px;margin:28px 0\"><strong>MTHFR \u2014 cz\u0119ste nieporozumienie<\/strong><p style=\"margin-bottom:0\">Popularne warianty MTHFR C677T i A1298C nie powinny by\u0107 rutynow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 diagnostyki trombofilii. Ich wykrycie nie dowodzi, \u017ce wyja\u015bniaj\u0105 zakrzepic\u0119.<\/p><\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podobnie warianty SERPINE1\/PAI-1 nie powinny by\u0107 rutynowo dodawane do panelu w celu wyja\u015bnienia zakrzepicy. Homocysteina r\u00f3wnie\u017c nie jest automatycznym sk\u0142adnikiem diagnostyki trombofilii; odr\u0119bne wskazania mog\u0105 wynika\u0107 np. z podejrzenia homocystynurii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wielogenowe panele mog\u0105 by\u0107 przydatne przy podejrzeniu rzadkiej, silnej rodzinnej predyspozycji. Wymagaj\u0105 jednak kwalifikacji specjalisty. Wykrycie wariantu o niepewnym znaczeniu nie jest r\u00f3wnoznaczne z rozpoznaniem przyczyny choroby.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"nietypowe\" class=\"wp-block-heading\">Nietypowe lokalizacje: JAK2, MPN i PNH<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zakrzepica \u017cy\u0142 trzewnych \u2014 wrotnej, krezkowych, \u015bledzionowej lub w\u0105trobowych \u2014 oraz zakrzepica zatok \u017cylnych m\u00f3zgu wymagaj\u0105 uwzgl\u0119dnienia przyczyn zwi\u0105zanych z konkretn\u0105 lokalizacj\u0105. Znaczenie mog\u0105 mie\u0107 choroby miejscowe, nowotwory, APS i choroby uk\u0142adu krwiotw\u00f3rczego.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"jak2\" class=\"wp-block-heading\">JAK2 i nowotwory mieloproliferacyjne<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">MPN obejmuj\u0105 m.in. czerwienic\u0119 prawdziw\u0105, nadp\u0142ytkowo\u015b\u0107 samoistn\u0105 i pierwotne w\u0142\u00f3knienie szpiku. Zakrzepica mo\u017ce poprzedza\u0107 ich rozpoznanie. Nieprawid\u0142owa morfologia przy nietypowej zakrzepicy mo\u017ce uzasadnia\u0107 badania JAK2 i innych mutacji, dobranych przez hematologa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W niesprowokowanej zakrzepicy \u017cy\u0142 trzewnych lub zatok \u017cylnych m\u00f3zgu mo\u017cna rozwa\u017cy\u0107 JAK2 tak\u017ce przy prawid\u0142owej morfologii. Nie oznacza to wskazania do badania JAK2 po ka\u017cdej zakrzepicy ko\u0144czyny dolnej.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"pnh\" class=\"wp-block-heading\">Napadowa nocna hemoglobinuria \u2014 PNH<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PNH jest rzadk\u0105 nabyt\u0105 chorob\u0105 klonaln\u0105 kom\u00f3rek krwiotw\u00f3rczych. Mo\u017ce powodowa\u0107 rozpad krwinek czerwonych, cytopenie i zakrzepic\u0119. Rozpoznaje si\u0119 j\u0105 metod\u0105 cytometrii przep\u0142ywowej. Badanie rozwa\u017ca si\u0119 zw\u0142aszcza przy nietypowej zakrzepicy z cytopeni\u0105 lub cechami hemolizy, takimi jak podwy\u017cszone LDH, bilirubina i retikulocytoza.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"anatomia\" class=\"wp-block-heading\">Nie zapominajmy o anatomii<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ucisk lewej \u017cy\u0142y biodrowej wsp\u00f3lnej przez praw\u0105 t\u0119tnic\u0119 biodrow\u0105 mo\u017ce sprzyja\u0107 zakrzepicy lewej ko\u0144czyny dolnej. Sam obraz ucisku nie zawsze oznacza objawowy zesp\u00f3\u0142 May-Thurnera. W zakrzepicy ko\u0144czyny g\u00f3rnej znaczenie mog\u0105 mie\u0107 cewnik, port, elektrody stymulatora lub ucisk \u017cy\u0142y podobojczykowej. Badania krwi nie zast\u0105pi\u0105 w tych sytuacjach odpowiedniej diagnostyki obrazowej.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"nowotwor\" class=\"wp-block-heading\">Czy trzeba szuka\u0107 nowotworu?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niesprowokowana zakrzepica mo\u017ce by\u0107 pierwszym sygna\u0142em nowotworu, ale nie uzasadnia automatycznie wykonywania PET-CT, rozleg\u0142ej tomografii i zestawu marker\u00f3w u ka\u017cdego pacjenta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">NICE zaleca ocen\u0119 wywiadu, badanie przedmiotowe i przegl\u0105d podstawowych bada\u0144 krwi. Dalsz\u0105 diagnostyk\u0119 kieruje si\u0119 na konkretne objawy i nieprawid\u0142owo\u015bci. Pacjent powinien korzysta\u0107 tak\u017ce z bada\u0144 przesiewowych odpowiednich do wieku i p\u0142ci. Niepokoj\u0105ce sygna\u0142y, np. niewyja\u015bniona utrata masy cia\u0142a, krwawienie lub utrzymuj\u0105ce si\u0119 objawy, wymagaj\u0105 osobnej oceny.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"wskazania\" class=\"wp-block-heading\">Kto mo\u017ce skorzysta\u0107 z diagnostyki?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0142ody wiek pierwszego epizodu, silny wywiad rodzinny, nawracaj\u0105ce zakrzepice i nietypowa lokalizacja mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 lekarza do szerszej oceny. Nie s\u0105 jednak automatycznym nakazem wykonania identycznego panelu u wszystkich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ASH 2023 nie zaleca rutynowego panelu po niesprowokowanej VTE wy\u0142\u0105cznie po to, by ustali\u0107 czas antykoagulacji. U wielu chorych d\u0142ugotrwa\u0142e leczenie rozwa\u017ca si\u0119 niezale\u017cnie od wyniku. Rutynowe badanie po zakrzepicy sprowokowanej operacj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zwykle nie pomaga w tej decyzji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W pewnych sytuacjach zwi\u0105zanych z ci\u0105\u017c\u0105, estrogenami lub du\u017cym przej\u015bciowym czynnikiem nieoperacyjnym ASH sugeruje badanie, je\u015bli wynik ma kierowa\u0107 decyzj\u0105 o dalszym leczeniu. Zalecenia te s\u0105 warunkowe i oparte na bardzo niskiej pewno\u015bci dowod\u00f3w. NICE i BSH maj\u0105 w niekt\u00f3rych punktach bardziej zachowawcze podej\u015bcie. Kwalifikacja wymaga wi\u0119c indywidualnej oceny.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"background:#edf7f7;border-left:5px solid #087e83;border-radius:12px;padding:24px;margin:28px 0\"><strong>Pytanie przed zleceniem badania<\/strong><p style=\"margin-bottom:0\">Co konkretnie zmieni dodatni lub ujemny wynik: czas leczenia, wyb\u00f3r leku, profilaktyk\u0119 w ci\u0105\u017cy, decyzj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 estrogen\u00f3w czy post\u0119powanie w rodzinie? Je\u015bli odpowied\u017a brzmi \u201enic\u201d, korzy\u015b\u0107 z badania mo\u017ce by\u0107 niewielka.<\/p><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/2-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-488\" srcset=\"https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/2-1024x576.png 1024w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/2-300x169.png 300w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/2-768x432.png 768w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/2-1536x864.png 1536w, https:\/\/angiomedic.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/2.png 1672w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ilustracja 5. Wyniki bada\u0144 oceniamy razem z histori\u0105 choroby i planem leczenia.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 id=\"rodzina\" class=\"wp-block-heading\">Czy bada\u0107 rodzin\u0119?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie zaleca si\u0119 automatycznego badania wszystkich dzieci i rodze\u0144stwa osoby po zakrzepicy. Selektywne badanie mo\u017ce by\u0107 uzasadnione zw\u0142aszcza w rodzinie z potwierdzonym niedoborem antytrombiny, bia\u0142ka C lub bia\u0142ka S, je\u015bli wiedza o nosicielstwie wp\u0142ynie na profilaktyk\u0119 lub decyzje dotycz\u0105ce hormon\u00f3w i ci\u0105\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badanie osoby bez objaw\u00f3w, szczeg\u00f3lnie dziecka, powinno mie\u0107 jasno okre\u015blony cel. Nawet bez badania genetycznego dodatni wywiad rodzinny jest informacj\u0105, kt\u00f3r\u0105 warto przekaza\u0107 lekarzowi przed operacj\u0105 lub rozpocz\u0119ciem estrogen\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"algorytm\" class=\"wp-block-heading\">Diagnostyka krok po kroku<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"background:#f4f7fa;border-radius:12px;padding:24px\"><ol><li><strong>Potwierd\u017a rozpoznanie i rozpocznij leczenie.<\/strong> Szukanie trombofilii nie powinno op\u00f3\u017ania\u0107 leczenia ostrej zakrzepicy.<\/li><li><strong>Oce\u0144 okoliczno\u015bci epizodu.<\/strong> Czynnik przej\u015bciowy, utrzymuj\u0105cy si\u0119 czy brak uchwytnego czynnika?<\/li><li><strong>Sprawd\u017a wywiad, lokalizacj\u0119 i wyniki podstawowe.<\/strong> Szukaj przes\u0142anek APS, MPN, PNH, nowotworu lub problemu anatomicznego.<\/li><li><strong>Okre\u015bl decyzj\u0119, kt\u00f3r\u0105 ma wspiera\u0107 badanie.<\/strong> Dobierz zakres zamiast zamawia\u0107 jednakowy panel.<\/li><li><strong>Zaplanuj termin i metod\u0119.<\/strong> Uwzgl\u0119dnij antykoagulant, ci\u0105\u017c\u0119, ostr\u0105 faz\u0119 i procedury laboratorium.<\/li><li><strong>Zinterpretuj i potwierd\u017a nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/strong> Wynik jest cz\u0119\u015bci\u0105 oceny pacjenta, a nie samodzielnym planem leczenia.<\/li><\/ol><\/div>\n\n\n\n<h2 id=\"faq\" class=\"wp-block-heading\">Najcz\u0119stsze pytania<\/h2>\n\n\n\n<h3 id=\"faq-0\" class=\"wp-block-heading\">Czy prawid\u0142owy panel pozwala odstawi\u0107 leki?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie. Ujemne wyniki nie oznaczaj\u0105 zerowego ryzyka nawrotu. Nie ko\u0144czy si\u0119 antykoagulacji wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce panel jest prawid\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"faq-1\" class=\"wp-block-heading\">Czy trombofilia oznacza, \u017ce zakrzepica na pewno wr\u00f3ci?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie. Jest predyspozycj\u0105 o r\u00f3\u017cnym nasileniu. Ryzyko zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od przebiegu choroby i innych czynnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"faq-2\" class=\"wp-block-heading\">Czy ka\u017cde poronienie wymaga panelu trombofilii?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie. Powik\u0142ania po\u0142o\u017cnicze wymagaj\u0105 oceny ginekologicznej; w odpowiednich sytuacjach rozwa\u017ca si\u0119 APS. Nie uzasadniaj\u0105 automatycznie szerokiego panelu trombofilii wrodzonej.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"faq-3\" class=\"wp-block-heading\">Czy dodatni LA podczas rivaroksabanu oznacza APS?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie musi. Lek mo\u017ce zaburza\u0107 test. Potrzebna jest ocena metody, ekspozycji na lek, pozosta\u0142ych przeciwcia\u0142 i utrzymywania si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 id=\"faq-4\" class=\"wp-block-heading\">Co zabra\u0107 na konsultacj\u0119?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyniki USG i dokumentacj\u0119 epizodu, list\u0119 lek\u00f3w z dawkami, wcze\u015bniejsze wyniki bada\u0144 oraz informacje o zakrzepicach w rodzinie.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"background:#edf7f7;border-left:5px solid #087e83;border-radius:12px;padding:24px;margin:28px 0\"><strong>Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?<\/strong><p style=\"margin-bottom:0\">Nag\u0142a duszno\u015b\u0107, b\u00f3l w klatce piersiowej, omdlenie lub krwioplucie mog\u0105 wskazywa\u0107 na zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucn\u0105 \u2014 wymagaj\u0105 pilnej pomocy medycznej. Nowy jednostronny obrz\u0119k i b\u00f3l ko\u0144czyny r\u00f3wnie\u017c wymagaj\u0105 szybkiej oceny.<\/p><\/div>\n\n\n\n<h2 id=\"zrodla\" class=\"wp-block-heading\">\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n\n\n\n<ol><li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1182\/bloodadvances.2023010177\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ASH 2023: Thrombophilia testing<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/bjh.18239\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BSH 2022: Thrombophilia testing<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ejvs.2020.09.023\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ESVS 2021: Management of Venous Thrombosis<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/ng158\/chapter\/Recommendations\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">NICE NG158: Venous thromboembolic diseases<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/39510414\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ISTH-SSC: Laboratory detection and interpretation of antiphospholipid antibodies, 2025<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1136\/ard-2023-224609\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ACR\/EULAR 2023: APS classification criteria<\/a><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><small>Artyku\u0142 ma charakter edukacyjny i nie zast\u0119puje indywidualnej konsultacji lekarskiej. Zakres oraz termin diagnostyki i leczenia ustala lekarz. Opracowanie redakcyjne: 5 pa\u017adziernika 2026 r.<\/small><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/angiomedic.pl\">Wi\u0119cej informacji o chorobach naczy\u0144 \u2014 ANGIOMEDIC<\/a>. Kontakt telefoniczny: <a href=\"tel:+48502075633\">502 075 633<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><small>\u00a9 2026 ANGIOMEDIC \u2014 O\u015brodek Diagnostyki i Terapii. Wszelkie prawa zastrze\u017cone w zakresie przys\u0142uguj\u0105cych praw. Kopiowanie, reprodukowanie lub publikowanie tre\u015bci bez zgody uprawnionego jest zabronione, z wyj\u0105tkiem przypadk\u00f3w dozwolonych przez obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy prawa.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zakrzepica rzadko ma tylko jedn\u0105 przyczyn\u0119. Predyspozycje genetyczne, choroby i okoliczno\u015bci \u017cyciowe mog\u0105 wsp\u00f3lnie sprzyja\u0107 powstaniu zakrzepu. Sprawd\u017a, kiedy warto wykona\u0107 badania trombofilii.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":489,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","iawp_total_views":5,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-482","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=482"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":494,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482\/revisions\/494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/angiomedic.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}