Podgrzewany tytoń uszkadza naczynia? Nowe badanie 2026
ANGIOMEDIC · ŚWIAT MEDYCYNY · 02.11.2026
Podgrzewany tytoń a zdrowie naczyń. Nowe badanie pokazuje zmiany już po jednej sesji
Podgrzewany tytoń bywa przedstawiany jako mniej szkodliwa alternatywa dla tradycyjnych papierosów. Czy rzeczywiście jest bezpieczniejszy dla tętnic? Nowe badanie opublikowane 27 października 2026 roku w European Journal of Preventive Cardiology wskazuje, że już po krótkiej ekspozycji można zaobserwować zaburzenia czynności naczyń, wzrost ciśnienia tętniczego i laboratoryjne oznaki uszkodzenia DNA komórek krwi.
Wyniki są istotne dla profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Wymagają jednak ostrożnej interpretacji: zaobserwowane zmiany biologiczne nie są równoznaczne z udowodnieniem trwałego uszkodzenia naczyń.
Nowe badanie – najważniejsze informacje
Publikacja: Strohm L. i wsp., Cardiovascular and metabolic acute effects of heated tobacco products in healthy smokers.
Czasopismo: European Journal of Preventive Cardiology.
Data publikacji: 27 października 2026 r.
Populacja: 30 dorosłych palaczy, średni wiek około 34 lat, bez istotnych rozpoznanych chorób.
Ekspozycja: Dwa wkłady podgrzewanego tytoniu użyte bezpośrednio jeden po drugim.
Ocena: Ciśnienie tętnicze, ultrasonograficzna ocena funkcji śródbłonka, parametry utlenowania krwi oraz laboratoryjne markery stresu oksydacyjnego i uszkodzenia DNA.
Wynik: Po ekspozycji zaobserwowano pogorszenie zależnego od przepływu rozszerzania tętnicy, wzrost ciśnienia skurczowego i zmiany markerów uszkodzenia komórkowego.
Czym właściwie jest podgrzewany tytoń?
Urządzenia do podgrzewania tytoniu, określane jako HTP (heated tobacco products), podgrzewają specjalnie przygotowany materiał tytoniowy bez typowego procesu spalania zachodzącego w tradycyjnym papierosie.
Powstający aerozol zawiera nikotynę oraz inne substancje chemiczne. Brak klasycznego spalania może zmniejszać emisję części toksycznych związków, ale nie oznacza braku narażenia na substancje szkodliwe.
Nikotyna oddziałuje na układ współczulny, naczynia krwionośne i układ sercowo-naczyniowy. Aerozol może ponadto zawierać związki sprzyjające stresowi oksydacyjnemu i zaburzeniom funkcji śródbłonka.
Jak przeprowadzono badanie?
Naukowcy z Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Moguncji ocenili 30 dorosłych palaczy. Przed użyciem podgrzewanego tytoniu wykonano pomiary ciśnienia tętniczego, badania krwi oraz ultrasonograficzną ocenę czynności naczyń.
Następnie uczestnicy użyli dwóch wkładów tytoniowych bezpośrednio jeden po drugim. Po ekspozycji powtórzono badania.
Zastosowano między innymi metodę FMD (flow-mediated dilation), czyli ocenę zależnego od przepływu rozszerzania tętnicy ramiennej.
Badanie miało charakter eksperymentalny, z pomiarami przed i po ekspozycji. Nie było dużym randomizowanym badaniem oceniającym odległe zdarzenia sercowo-naczyniowe.
Co wykazano?
| Parametr | Zaobserwowana zmiana |
|---|---|
| Ciśnienie skurczowe | Wzrost o około 3 mmHg |
| Funkcja śródbłonka – FMD | Spadek o około 11% według komunikatu autorów |
| Saturacja tlenem krwi żylnej | Spadek z około 71% do 46% |
| Markery uszkodzenia DNA | Wykryto oznaki uszkodzenia materiału genetycznego komórek krwi |
| Stres oksydacyjny | Zaobserwowano odpowiedź komórkową związaną ze stresem oksydacyjnym |
Wartości przedstawiono zgodnie z komunikatem European Society of Cardiology. Bez pełnej analizy statystycznej nie należy traktować ich jako oszacowania trwałego ryzyka chorób naczyniowych.
Dlaczego spadek FMD jest ważny?
Śródbłonek naczyniowy jest aktywną biologicznie warstwą komórek, która reguluje napięcie naczyń, procesy zapalne, przepuszczalność ściany naczyniowej oraz równowagę między procesami prozakrzepowymi i przeciwzakrzepowymi.
Jednym z ważnych mechanizmów regulacji napięcia naczyniowego jest wytwarzanie tlenku azotu (NO), który odpowiada za rozkurcz mięśniówki gładkiej naczyń.
FMD mierzy zdolność tętnicy ramiennej do rozszerzania się w odpowiedzi na zwiększony przepływ krwi po krótkotrwałym zamknięciu jej dopływu.
Zmniejszenie FMD może wskazywać na upośledzenie czynności śródbłonka. Jest to parametr wykorzystywany przede wszystkim w badaniach naukowych.
Spadek FMD świadczy o pogorszeniu reaktywności naczyniowej w warunkach badania. Nie jest jednak dowodem powstania blaszki miażdżycowej, zakrzepu ani nieodwracalnego uszkodzenia tętnicy. Nie należy także utożsamiać procentowej zmiany FMD z takim samym procentowym wzrostem ryzyka zawału lub udaru.
Dlaczego wzrosło ciśnienie tętnicze?
Nikotyna pobudza układ współczulny i sprzyja uwalnianiu katecholamin. Może powodować przejściowe przyspieszenie czynności serca, wzrost oporu naczyniowego oraz ciśnienia tętniczego.
W badaniu odnotowano wzrost ciśnienia skurczowego o około 3 mmHg po ekspozycji.
Taki krótkotrwały wzrost nie oznacza sam w sobie rozpoznania nadciśnienia tętniczego. Wskazuje jednak na mierzalną reakcję układu krążenia.
Uszkodzenie DNA – czy oznacza nowotwór?
Nie. Wykrycie laboratoryjnych markerów uszkodzenia DNA nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby nowotworowej.
Komórki nieustannie podlegają działaniu czynników uszkadzających materiał genetyczny, a organizm dysponuje mechanizmami jego naprawy.
W omawianym badaniu zaobserwowano sygnały wskazujące na stres oksydacyjny i uszkodzenie materiału genetycznego komórek krwi.
Nie wiadomo jednak, jak długo utrzymywały się te zmiany, czy ulegały pełnej normalizacji ani jakie mają znaczenie dla wieloletniego ryzyka nowotworowego.
Czy podgrzewany tytoń jest bezpieczniejszy od papierosów?
To pytanie wymaga rozróżnienia trzech zagadnień:
- Emisja substancji toksycznych: podgrzewanie zamiast spalania może ograniczać emisję części szkodliwych związków.
- Ekspozycja biologiczna: niższe stężenie wybranych toksyn nie oznacza braku działania nikotyny i pozostałych składników aerozolu.
- Ryzyko kliniczne: zmniejszenie ekspozycji na niektóre związki nie dowodzi automatycznie mniejszego ryzyka zawału, udaru, miażdżycy czy przedwczesnego zgonu.
Systematyczny przegląd badań opublikowany w Tobacco Control w 2026 roku wskazuje, że dotychczasowe dane dotyczące biomarkerów potencjalnej szkodliwości podgrzewanego tytoniu mają ograniczenia metodologiczne.
Wiele badań obejmowało krótkie okresy obserwacji, a wyniki dotyczące biomarkerów nie pozwalają na wiarygodne określenie długoterminowego ryzyka klinicznego.
Dlatego nie można obecnie uznać podgrzewanego tytoniu za produkt bezpieczny dla układu sercowo-naczyniowego.
Co mówią inne badania?
W opublikowanej w sierpniu 2026 roku metaanalizie dotyczącej e-papierosów i podgrzewanego tytoniu uwzględniono 9 badań eksperymentalnych, obejmujących łącznie 190 uczestników.
Zaobserwowano wzrost wskaźników sztywności tętnic, między innymi prędkości fali tętna (PWV) i wskaźnika augmentacji (AIx).
Autorzy podkreślili jednak znaczną heterogeniczność badań, małe liczebności prób i ograniczenia metodologiczne.
Wyniki są zgodne z hipotezą, że produkty dostarczające nikotynę mogą wywierać niekorzystny, ostry wpływ na układ naczyniowy. Nie pozwalają natomiast precyzyjnie oszacować ryzyka wieloletniego stosowania poszczególnych produktów.
Jakie znaczenie ma to dla angiologii?
Z punktu widzenia lekarza zajmującego się chorobami naczyń szczególne znaczenie mają:
- zaburzenia czynności śródbłonka;
- przejściowe zmiany napięcia i reaktywności tętnic;
- potencjalny wzrost sztywności naczyniowej;
- stres oksydacyjny i związane z nim procesy zapalne;
- długoterminowe konsekwencje ekspozycji na nikotynę, które wymagają dalszych badań.
U pacjentów z miażdżycą, chorobą tętnic obwodowych, nadciśnieniem tętniczym lub wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym ograniczenie ekspozycji na tytoń i nikotynę jest istotnym elementem postępowania profilaktycznego.
Warto również pamiętać, że rutynowe USG Doppler tętnic szyjnych lub kończyn nie służy do rozpoznawania ostrego uszkodzenia śródbłonka po użyciu podgrzewanego tytoniu.
Metoda FMD jest odrębnym, standaryzowanym badaniem czynnościowym i nie należy jej utożsamiać z klasyczną oceną prędkości przepływu, blaszek miażdżycowych czy stopnia zwężenia tętnic.
Ograniczenia nowego badania
- Mała próba: badanie obejmowało jedynie 30 uczestników.
- Krótka obserwacja: oceniano ostre efekty ekspozycji, a nie wieloletnie następstwa.
- Populacja: badano dorosłych palaczy bez istotnych rozpoznanych chorób, a nie reprezentatywną populację ogólną.
- Punkty końcowe: oceniano parametry fizjologiczne i laboratoryjne, nie zaś częstość zawałów, udarów czy zakrzepicy.
- Interpretacja: same pomiary przed i po ekspozycji nie pozwalają na precyzyjne porównanie długoterminowej szkodliwości podgrzewanego tytoniu i tradycyjnych papierosów.
Wnioski ANGIOMEDIC
1. Podgrzewany tytoń nie jest obojętny dla naczyń. Już po krótkiej ekspozycji zaobserwowano zaburzenia reaktywności tętnic i wzrost ciśnienia skurczowego.
2. Zmiany laboratoryjne wskazują na stres komórkowy. Wykryto markery uszkodzenia DNA i odpowiedzi oksydacyjnej, ale nie dowiedziono trwałych następstw tych zmian.
3. Mniejsza emisja części toksycznych substancji nie oznacza bezpieczeństwa. Ryzyko należy oceniać na podstawie rzeczywistych skutków zdrowotnych, a nie wyłącznie składu aerozolu.
4. Nie można na podstawie tego badania oszacować ryzyka zawału lub udaru. Do tego potrzebne są większe badania z wieloletnią obserwacją.
5. Najkorzystniejszym celem profilaktyki jest całkowite zaprzestanie używania tytoniu. Pacjentom uzależnionym od nikotyny warto proponować sprawdzone metody leczenia uzależnienia, zamiast przedstawiać podgrzewany tytoń jako produkt bezpieczny.
Piśmiennictwo
- Strohm L. i wsp. Cardiovascular and metabolic acute effects of heated tobacco products in healthy smokers. European Journal of Preventive Cardiology. 2026. DOI: 10.1093/eurjpc/zwag524
- European Society of Cardiology. One session of heated tobacco use injures blood vessels and damages DNA. Komunikat prasowy, 27.10.2026. Oficjalny komunikat ESC
- Braznell S, Dance S, Hartmann-Boyce J, Gilmore A. Impact of heated tobacco products on biomarkers of potential harm and adverse events: a systematic review and meta-analysis. Tobacco Control. 2026. DOI: 10.1136/tc-2024-059000
- Bragina A. i wsp. Acute Effects of Electronic Cigarettes and Heated Tobacco Products on Vascular Stiffness: A Systematic Review and Meta-Analysis. Current Cardiology Reviews. 2026. PubMed
Artykuł ma charakter edukacyjny. Przedstawione wyniki badań nie zastępują indywidualnej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego ani porady lekarskiej.
Dodatkowe informacje na temat chorób naczyń w Internecie pod adresem: angiomedic.pl