Atlas objawów naczyniowych
Wybierz objaw, aby poznać możliwe przyczyny, sytuacje alarmowe oraz badania, które lekarz może rozważyć. To przewodnik edukacyjny — nie stawia rozpoznania i nie zastępuje konsultacji.
Dostępne objawy: 30
Nagły obrzęk jednej nogi
Nagłe powiększenie obwodu jednej kończyny, czasem z bólem, ociepleniem lub zaczerwienieniem.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Zakrzepica żył głębokich, uraz, stan zapalny, pęknięta torbiel Bakera; sam wygląd nie pozwala rozstrzygnąć przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Pilna ocena lekarska, ocena prawdopodobieństwa DVT, D-dimery w odpowiednim algorytmie i USG kompresyjne/DUS.
- Kiedy działać pilnie?
- Przy nagłej duszności, bólu w klatce piersiowej, krwiopluciu lub omdleniu — 112/999. Nie masuj bolesnej kończyny.
Obrzęk obu nóg
Obrzęk stóp, kostek lub podudzi, nasilający się pod koniec dnia.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Niewydolność żylna, leki, choroby serca, nerek i wątroby, zaburzenia limfatyczne, unieruchomienie.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Wywiad i badanie przedmiotowe, ocena leków, badania laboratoryjne zależnie od obrazu; DUS żył przy wskazaniach.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły obrzęk z dusznością, bólem w klatce piersiowej lub gwałtownym pogorszeniem stanu wymaga pilnej pomocy.
Ból łydki podczas chodzenia
Powtarzalny ból lub zmęczenie mięśni podczas marszu, ustępujące po zatrzymaniu.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Choroba tętnic obwodowych (chromanie przestankowe), ale także choroby kręgosłupa i układu ruchu.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Badanie tętna, ABI, ewentualnie ABI wysiłkowe, USG Doppler tętnic; ocena ryzyka sercowo-naczyniowego.
- Kiedy działać pilnie?
- Ból spoczynkowy, rana niedokrwienna lub nagłe pogorszenie ukrwienia wymagają pilnej oceny.
Nagła zimna, blada i bolesna stopa
Nagły silny ból, bladość, ochłodzenie, drętwienie lub osłabienie ruchu kończyny.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Ostre niedokrwienie kończyny, np. zator lub zakrzepica tętnicza.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Natychmiastowa ocena w SOR/oddziale chirurgii naczyniowej; diagnostyka nie może opóźniać leczenia.
- Kiedy działać pilnie?
- Dzwoń pod 112/999. Nie czekaj na wizytę planową ani na samodzielne wykonanie USG.
Ból stopy w spoczynku lub w nocy
Ból przodostopia lub palców, niekiedy łagodzony opuszczeniem nogi.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Zaawansowana choroba tętnic obwodowych, możliwe przewlekłe niedokrwienie zagrażające kończynie.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Pilna ocena naczyniowa, ABI i ciśnienia palcowe/TBI, USG Doppler, ewentualnie obrazowanie do rewaskularyzacji.
- Kiedy działać pilnie?
- Jeżeli objawy pojawiły się nagle lub dołączyło drętwienie/osłabienie — 112/999.
Żylaki i uczucie ciężkości nóg
Poszerzone, kręte żyły, uczucie ciężkości, świąd, dyskomfort lub obrzęk.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Przewlekła choroba żylna i refluks żylny; objawy nie zawsze korelują z wielkością żylaków.
- Co może obejmować diagnostyka?
- USG Doppler żył w pozycji odpowiedniej do oceny refluksu; ocena kliniczna CEAP.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły ból, zaczerwienienie i stwardnienie w przebiegu żyły mogą sugerować zakrzepicę powierzchowną.
Bolesna, zaczerwieniona, twarda żyła
Tkliwy, wyczuwalny sznur w przebiegu żyły, miejscowy rumień i ocieplenie.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Zakrzepica żył powierzchownych, zapalenie tkanek lub inne przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- USG Doppler dla oceny długości skrzepliny, odległości od układu głębokiego i wykluczenia współistniejącej DVT.
- Kiedy działać pilnie?
- Pilnie skonsultuj objawy, zwłaszcza gdy zmiana jest rozległa, na udzie lub blisko pachwiny; duszność i ból w klatce piersiowej — 112/999.
Rana lub owrzodzenie podudzia
Ubytek skóry gojący się wolno, sączenie, przebarwienia lub obrzęk wokół rany.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Choroba żylna, niedokrwienie tętnicze, neuropatia, uraz, infekcja i rzadsze przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Ocena rany i zakażenia, tętna oraz perfuzji (ABI/TBI), USG Doppler żył/tętnic według wskazań.
- Kiedy działać pilnie?
- Gorączka, szybko szerzący się rumień, martwica, silny ból lub objawy sepsy wymagają pilnej pomocy.
Brunatne przebarwienia i stwardnienie skóry goleni
Przebarwienia okolicy kostek, wyprysk, stwardnienie skóry lub corona phlebectatica.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Przewlekła choroba żylna, ale także choroby dermatologiczne i inne przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Ocena kliniczna i CEAP, USG Doppler żył, wykluczenie istotnego niedokrwienia przed kompresjoterapią.
- Kiedy działać pilnie?
- Szybko postępująca zmiana, nasilony ból lub objawy infekcji wymagają wcześniejszej oceny.
Przewlekły obrzęk stopy i palców
Długotrwały obrzęk obejmujący grzbiet stopy i palce, czasem z pogrubieniem skóry.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Obrzęk limfatyczny pierwotny lub wtórny, flebolimfatyczny, inne przyczyny obrzęku.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Badanie kliniczne, ocena żylna i ogólnoustrojowa, dodatkowe badania limfatyczne w wybranych przypadkach.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagłe zaczerwienienie, ból i gorączka mogą wskazywać na zakażenie wymagające pilnego leczenia.
Pajączki naczyniowe
Drobne czerwone lub niebieskie naczynia widoczne pod skórą.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Teleangiektazje i żyły siatkowate; czasem współistnieje refluks w większych żyłach.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Ocena kliniczna; USG Doppler przy objawach lub podejrzeniu niewydolności żylnej.
- Kiedy działać pilnie?
- Samo występowanie pajączków zwykle nie oznacza zakrzepicy.
Nagła lub przemijająca utrata widzenia w jednym oku
Nagłe zaniewidzenie, ciemna zasłona lub utrata części pola widzenia w jednym oku — także gdy widzenie wróciło po kilku minutach.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Przemijające niedokrwienie siatkówki (amaurosis fugax), zamknięcie tętnicy siatkówki, odwarstwienie siatkówki, neuropatia nerwu wzrokowego, w tym olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, oraz inne nagłe choroby oka. Nie każdy epizod jest TIA, ale nie można tego rozstrzygnąć samodzielnie.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Natychmiastowa ocena w trybie ratunkowym z pilnym badaniem okulistycznym i — przy podejrzeniu niedokrwienia — diagnostyką udarową, w tym obrazowaniem naczyń i oceną źródła zatorów. Samo USG Doppler tętnic szyjnych nie wystarcza do wykluczenia przyczyny.
- Kiedy działać pilnie?
- Dzwoń 112/999 przy nagłej utracie widzenia, również przemijającej. Nie prowadź samochodu i nie czekaj na planową konsultację ani USG. Ból skroni, tkliwość skóry głowy lub ból żuchwy przy żuciu wymagają pilnego zgłoszenia lekarzowi.
Nagłe zaburzenia mowy lub niedowład
Nagła asymetria twarzy, osłabienie ręki, zaburzenia mowy, równowagi lub widzenia.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Udar mózgu lub TIA — wymagają natychmiastowej diagnostyki, nawet gdy objawy ustąpią.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Pilna ścieżka udarowa; badanie USG tętnic szyjnych nie powinno opóźniać pomocy.
- Kiedy działać pilnie?
- Dzwoń 112/999. Zanotuj godzinę początku objawów.
Zmiana koloru palców na zimnie
Napadowa zmiana koloru palców po zimnie lub stresie, niekiedy z bólem i drętwieniem.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Objaw Raynauda, choroby tkanki łącznej, zaburzenia mikrokrążenia; jednostronne zmiany mogą mieć inną przyczynę.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Wywiad, badanie tętna, ewentualnie kapilaroskopia i badania immunologiczne według wskazań.
- Kiedy działać pilnie?
- Utrzymujące się bolesne zblednięcie/sinica, owrzodzenie lub martwica wymagają pilnej oceny.
Tętniące uwypuklenie w brzuchu
Wyczuwalne pulsowanie lub uwypuklenie w jamie brzusznej; często tętniak nie daje objawów.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Możliwy tętniak aorty brzusznej, choć samo pulsowanie nie potwierdza rozpoznania.
- Co może obejmować diagnostyka?
- USG aorty w trybie pilnym zależnie od objawów i ryzyka.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły silny ból brzucha lub pleców, omdlenie albo objawy wstrząsu — natychmiast 112/999.
Nagłe pogorszenie widzenia w obu oczach
Nagła utrata części pola widzenia, podwójne widzenie lub zaburzenia widzenia obuocznego.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Udar, zaburzenia krążenia tylnego, choroby okulistyczne i neurologiczne.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Natychmiastowa ocena w trybie ratunkowym, zależnie od objawów ścieżka udarowa.
- Kiedy działać pilnie?
- Nie prowadź pojazdu; dzwoń 112/999.
Nagłe zaburzenia pamięci i dezorientacja
Nagła niepamięć, powtarzanie pytań lub dezorientacja.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Przemijająca niepamięć globalna, udar/TIA, napad padaczkowy, zaburzenia metaboliczne i inne przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Pilna ocena lekarska i neurologiczna, wykluczenie stanów nagłych; samo USG Doppler nie rozstrzyga rozpoznania.
- Kiedy działać pilnie?
- Nowe nagłe zaburzenia świadomości, mowy lub pamięci wymagają pilnej pomocy — 112/999.
Nagły ból, bladość lub osłabienie ręki
Nagły silny ból kończyny górnej, chłód, bladość, drętwienie lub niedowład.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Ostre niedokrwienie kończyny górnej, zator lub zakrzepica tętnicza.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Natychmiastowa ocena chirurgiczno-naczyniowa.
- Kiedy działać pilnie?
- Dzwoń 112/999; nie czekaj na planowy Doppler.
Zmęczenie lub ból ręki podczas wysiłku
Ból, męczliwość lub osłabienie ręki podczas pracy, ustępujące po odpoczynku.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Zwężenie tętnicy podobojczykowej lub ramiennej, ale też przyczyny mięśniowo-szkieletowe.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Porównanie ciśnień na obu ramionach, badanie tętna, USG Doppler tętnic kończyn górnych według wskazań.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły ból, zblednięcie, utrata czucia lub siły — 112/999.
Napadowe blednięcie palców (objaw Raynauda)
Blednięcie, sinienie i czerwienienie palców po zimnie lub stresie.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Pierwotny objaw Raynauda, wtórne zaburzenia mikrokrążenia, choroby tkanki łącznej.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Wywiad, ocena palców, kapilaroskopia i badania laboratoryjne przy wskazaniach.
- Kiedy działać pilnie?
- Stałe niedokrwienie, owrzodzenia lub martwica wymagają pilnej oceny.
Nagłe sinienie jednego palca stopy
Bolesny siny lub fioletowy palec, czasem przy zachowanym tętnie na stopie.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Mikrozatorowość (blue toe syndrome), niedokrwienie, uraz i inne przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Pilna ocena naczyniowa, perfuzja palca, USG tętnic i poszukiwanie źródła zatorów według wskazań.
- Kiedy działać pilnie?
- Narastający ból, zblednięcie, martwica lub oziębienie stopy — natychmiastowa pomoc.
Przewlekle zimne stopy
Uczucie zimna stóp, nie zawsze związane z rzeczywistym obniżeniem temperatury skóry.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Choroba tętnic, neuropatia, zaburzenia termoregulacji i inne przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Badanie tętna, ABI przy wskazaniach, ocena neurologiczna i metaboliczna.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagłe jednostronne oziębienie z bólem lub zaburzeniem czucia — 112/999.
Pieczenie, mrowienie i drętwienie stóp
Pieczenie lub mrowienie stóp, często nocą, czasem bez bólu przy chodzeniu.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Neuropatia obwodowa, cukrzyca, choroby kręgosłupa; rzadziej współistniejące niedokrwienie.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Ocena neurologiczna, glikemia/HbA1c i badanie naczyń zależnie od obrazu.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły niedowład, utrata czucia lub zimna blada stopa — pomoc natychmiastowa.
Drętwienie i mrowienie kończyn
Uczucie mrowienia, kłucia, pieczenia lub osłabionego czucia dłoni, palców, stóp albo całej kończyny.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Często neuropatia obwodowa (np. cukrzycowa), ucisk nerwu, radikulopatia lub niedobory metaboliczne. Przy nagłym początku należy rozważyć udar/TIA lub ostre niedokrwienie kończyny, szczególnie gdy towarzyszą inne objawy.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Wywiad o czasie początku i rozkładzie zaburzeń, badanie neurologiczne, ocena tętna i ukrwienia; zależnie od obrazu badania laboratoryjne, neurologiczne lub naczyniowe. Samo drętwienie nie jest wskazaniem do rutynowego DUS u każdej osoby.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagłe jednostronne drętwienie lub niedowład, zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust lub zaburzenia widzenia — dzwoń 112/999, także po ustąpieniu objawów. Nagła bolesna, zimna, blada kończyna z utratą czucia lub siły również jest stanem nagłym.
Rana na stopie lub palcu
Rana na palcu, pięcie lub podeszwie, szczególnie u osoby z cukrzycą.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Niedokrwienie, neuropatia, zakażenie, ucisk lub uraz.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Ocena infekcji i perfuzji, ABI/TBI lub ciśnienia palcowe, diagnostyka naczyniowa i diabetologiczna.
- Kiedy działać pilnie?
- Czernienie tkanek, gorączka, szybko szerzące się zakażenie lub silny ból — pilna pomoc.
Nagły obrzęk jednej ręki
Jednostronny obrzęk ramienia lub dłoni, uczucie rozpierania, czasem poszerzone żyły.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Zakrzepica żył kończyny górnej, ucisk żylny, uraz lub zakażenie.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Pilna ocena lekarska i USG Doppler żył kończyny górnej.
- Kiedy działać pilnie?
- Duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie — 112/999.
Obrzęk kończyny po operacji lub leczeniu nowotworu
Utrzymujący się obrzęk ręki lub nogi po zabiegu, radioterapii lub usunięciu węzłów chłonnych.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Wtórny obrzęk limfatyczny, niewydolność żylna, zakrzepica i inne przyczyny.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Badanie kliniczne, ocena żył i przyczyn ogólnoustrojowych; leczenie przeciwobrzękowe po rozpoznaniu.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły bolesny obrzęk lub gorączka z rumieniem wymaga pilnej oceny.
Bolesne, symetrycznie powiększone nogi (Lipoedema)
Symetryczne zwiększenie objętości nóg, tkliwość i skłonność do siniaków, często przy oszczędzeniu stóp.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Lipoedema, otyłość, obrzęk żylny i limfatyczny mogą współistnieć.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Badanie kliniczne, różnicowanie z obrzękiem limfatycznym i żylnym.
- Kiedy działać pilnie?
- Nagły jednostronny obrzęk lub duszność nie są typowym obrazem Lipoedema i wymagają pilnej oceny.
Krwawienie z żylaka
Krwawienie z poszerzonej żyły powierzchownej, często w okolicy kostki.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Pęknięcie żylaka lub uszkodzenie cienkiej skóry nad żyłą.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Ucisk bezpośredni, uniesienie kończyny, ocena lekarska i USG Doppler żył po opanowaniu krwawienia.
- Kiedy działać pilnie?
- Przy obfitym lub nieustępującym krwawieniu dzwoń 112/999; uciskaj miejsce krwawienia.
Nagły silny ból brzucha lub pleców
Nagły bardzo silny ból brzucha, pleców lub boku, czasem z omdleniem.
Przyczyny, badania i wskazówki
- Możliwe przyczyny
- Pęknięcie tętniaka aorty, rozwarstwienie aorty i inne stany nagłe.
- Co może obejmować diagnostyka?
- Natychmiastowa pomoc ratunkowa, diagnostyka w szpitalu.
- Kiedy działać pilnie?
- Dzwoń 112/999; nie jedź samodzielnie.
Nie znaleziono objawów. Spróbuj innego określenia lub wybierz „Wszystkie”.
Jak korzystać z atlasu?
Ważne: kategorie „Stan nagły”, „Pilna ocena” i „Konsultacja” to wskazówki orientacyjne. Jeśli objawy są nagłe, gwałtownie narastają lub budzą niepokój, nie kieruj się wyłącznie etykietą karty. W razie podejrzenia udaru, zatorowości płucnej, ostrego niedokrwienia kończyny albo nagłej utraty widzenia dzwoń 112/999.
Opis objawu nie przesądza o rozpoznaniu. Lekarz bierze pod uwagę czas wystąpienia dolegliwości, badanie przedmiotowe, choroby współistniejące i prawdopodobieństwo kliniczne. USG Doppler jest pomocne w wielu schorzeniach naczyń, ale nie zastępuje pełnej diagnostyki.
Przygotuj do wizyty: datę początku objawów, listę leków, wcześniejsze wyniki badań oraz informację o przebytych zakrzepicach i zabiegach. Przy nagłych objawach alarmowych nie zwlekaj z wezwaniem pomocy.
Centrum kalkulatorów medycznych → · Biblioteka chorób naczyń → · Diagnostyka USG →
Źródła i standardy
- ESVS, Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis (2021) oraz Chronic Venous Disease (2022).
- ESVS, Clinical Practice Guidelines on the Management of Acute Limb Ischaemia (2020).
- 2024 ACC/AHA Guideline for the Management of Lower Extremity Peripheral Artery Disease.
- NICE NG158: Venous thromboembolic diseases — diagnosis, management and thrombophilia testing.
- AHA/ASA: materiały i zalecenia dotyczące rozpoznawania objawów udaru i TIA oraz pilnej oceny ostrej utraty widzenia o podejrzewanej etiologii naczyniowej.
Treść edukacyjna. Datę i wersje wytycznych należy okresowo aktualizować. Materiał nie służy do samodzielnego wykluczania stanów nagłych.
