Zakrzepica żył powierzchownych — czy to tylko bolesny żylak? Badanie CALISTO
ANGIOMEDIC · Doniesienia naukowe – EBM · Badania kształtujące praktykę
Czy zakrzepicę żyły powierzchownej można traktować wyłącznie jako miejscowy problem? CALISTO sprawdziło, czy leczenie przeciwkrzepliwe ogranicza jej powikłania.[1]
Omawiamy ważne badanie z 2010 r.; zalecenia kliniczne przedstawiamy osobno, na podstawie dokumentów ESVS z 2021 i 2023 r.
Jakie były wyniki?
| Punkt końcowy | Fondaparynuks | Placebo |
|---|---|---|
| Główny złożony punkt końcowy | 13/1502 (0,9%) | 88/1500 (5,9%) |
| Objawowa ZŻG lub zatorowość płucna | 3/1502 (0,2%) | 20/1500 (1,3%) |
| Duże krwawienie | 1 osoba | 1 osoba |
Główny wynik obejmował zgon, objawową zatorowość płucną lub zakrzepicę żył głębokich, objawowe szerzenie do połączenia odpiszczelowo-udowego albo nawrót zakrzepicy powierzchownej. Nie oznacza więc wyłącznie ciężkich powikłań.[1]
Włączano zakrzepy długości ≥5 cm. Wykluczono m.in. zakrzepy blisko ujścia odpiszczelowego, współistniejącą ZŻG, niedawne leczenie nowotworu i ciężką niewydolność nerek. Finansowanie: GlaxoSmithKline.[1]
Dlaczego potrzebne jest USG Doppler?
ESVS 2021 zaleca przy podejrzeniu zakrzepicy powierzchownej USG całej kończyny, aby określić rozległość zakrzepu i wykluczyć także bezobjawową zakrzepicę żył głębokich: zalecenie 43, klasa I, poziom B.[2]
W opisie przydatne są: nazwa żyły, zajęty odcinek, długość zakrzepu, położenie jego końca względem połączenia z układem głębokim oraz wynik oceny żył głębokich. Samo stwierdzenie „zakrzepica żylaków” nie określa rozległości choroby.
Co mówią zalecenia ESVS?
| Sytuacja | Znaczenie dla leczenia |
|---|---|
| Długość ≥5 cm, odpowiednia odległość od układu głębokiego | ESVS 2023 zaleca fondaparynuks 2,5 mg/d przez 45 dni (zalecenie 67, I B). |
| Zakrzep w bliskim sąsiedztwie połączenia z żyłami głębokimi | Przy odległości ≤3 cm ESVS 2023 zaleca pełnodawkową antykoagulację przez 3 miesiące (zalecenie 69, I C; konsensus). |
| Odcinek <5 cm, bez cech wysokiego ryzyka | ESVS 2021 nie zaleca rutynowej antykoagulacji (zalecenie 44, III C). Krótki zakrzep nie wyklucza leczenia, jeśli występują dodatkowe czynniki ryzyka. |
W zaleceniu 67 zapisano odległość ≥3 cm, a w zaleceniu 69 — ≤3 cm. Granicznego wyniku 3 cm nie należy interpretować automatycznie: wymaga oceny anatomicznej i klinicznej. Podane klasy i poziomy pochodzą od autorów wytycznych.
ESVS 2023 wymienia rywaroksaban 10 mg/d lub pośrednią dawkę heparyny drobnocząsteczkowej jako alternatywy do rozważenia w odpowiednio zakwalifikowanej grupie. Nie są to interwencje testowane w CALISTO. Wybór leku wymaga również sprawdzenia jego aktualnej rejestracji, przeciwwskazań i ryzyka krwawienia.[3]
Jak oceniamy te dowody?
Randomizacja, zaślepienie i duża liczba uczestników wzmacniają wiarygodność badania. Jego selektywna populacja i krótka obserwacja ograniczają jednak zakres wniosków. Niewielka liczba dużych krwawień nie oznacza zerowego ryzyka u każdego pacjenta. Nie nadajemy własnej formalnej klasy dowodów.
Źródła
- Decousus H, Prandoni P, Mismetti P i wsp. Fondaparinux for the Treatment of Superficial-Vein Thrombosis in the Legs. N Engl J Med. 2010;363:1222–1232. DOI · PubMed.
- Kakkos SK i wsp. ESVS 2021 Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2021;61:9–82. DOI.
- Twine CP i wsp. ESVS 2023 Clinical Practice Guidelines on Antithrombotic Therapy for Vascular Diseases. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2023;65:627–689. DOI · Wytyczne — PDF.
