Noga nadal puchnie po zakrzepicy. Czy stent w żyle może pomóc? Wyniki badania C-TRACT
Zakrzepica żył głębokich może pozostawić trwałe następstwa. Nawet po zakończeniu leczenia przeciwkrzepliwego u części pacjentów utrzymują się obrzęk nogi, ból, uczucie ciężkości, przebarwienia skóry, a czasem owrzodzenia. To możliwe objawy zespołu pozakrzepowego (PTS). Czy w takiej sytuacji założenie stentu do przewlekle niedrożnej żyły biodrowej może pomóc?
Odpowiedzi poszukiwano w randomizowanym badaniu C-TRACT, opublikowanym w 2026 roku w czasopiśmie New England Journal of Medicine.
Doniesienie naukowe – EBM: C-TRACT (2026)
Typ badania: wieloośrodkowe, randomizowane badanie kliniczne (RCT), bez zaślepienia uczestników i lekarzy, z zaślepioną oceną głównego wyniku.
Uczestnicy: 225 osób z umiarkowanym lub ciężkim zespołem pozakrzepowym i potwierdzoną w badaniach obrazowych niedrożnością żyły biodrowej.
Porównanie: leczenie wewnątrznaczyniowe (stent żyły biodrowej i intensywniejsze leczenie przeciwzakrzepowe) wraz ze standardową opieką versus sama standardowa opieka.
Główny punkt końcowy: nasilenie przewlekłej choroby żylnej po 6 miesiącach, ocenione skalą VCSS (0–30 pkt; niższy wynik oznacza mniejsze nasilenie choroby).
Czym jest zespół pozakrzepowy?
Po przebytej zakrzepicy skrzeplina może nie ulec całkowitemu rozpuszczeniu. Pozostające zwężenie lub niedrożność żyły utrudnia odpływ krwi z kończyny. Dodatkowo uszkodzenie zastawek żylnych może prowadzić do cofania się krwi (refluksu). Wzrost ciśnienia żylnego sprzyja obrzękom, bólowi i zmianom skórnym.
U części chorych szczególnie istotną przeszkodą jest przewlekła niedrożność żył biodrowych, czyli dużych naczyń odprowadzających krew z nogi w kierunku jamy brzusznej. Stent jest metalową konstrukcją, która po udrożnieniu naczynia pomaga utrzymać jego światło otwarte.
Jak przeprowadzono badanie?
Pacjentów losowo przydzielono do dwóch strategii leczenia. W pierwszej stosowano zabieg wewnątrznaczyniowy z implantacją stentu, intensywniejsze leczenie przeciwzakrzepowe oraz standardową opiekę. W drugiej – standardowe postępowanie obejmujące m.in. kompresjoterapię, właściwie dobrane leczenie przeciwkrzepliwe, edukację i leczenie zmian skórnych. Osoby oceniające główny wynik nie wiedziały, do której grupy przydzielono pacjenta.
Jakie były wyniki?
| Wynik po 6 miesiącach | Stent + opieka standardowa | Opieka standardowa |
|---|---|---|
| VCSS – nasilenie choroby żylnej (mniej = lepiej) | 8,1 pkt | 10,0 pkt |
| VEINES-QOL – jakość życia związana z chorobą żył (więcej = lepiej) | 62,8 pkt | 48,6 pkt |
| SF-36 – komponent fizyczny (więcej = lepiej) | 56,0 pkt | 49,9 pkt |
| Krwawienia | 11,6% | 3,6% |
Po uwzględnieniu zmiennych w analizie statystycznej różnica w VCSS wyniosła −2,0 pkt (95% przedział ufności: od −3,2 do −0,8; p = 0,001). Poprawa jakości życia w skali VEINES-QOL wyniosła 14,5 pkt na korzyść strategii interwencyjnej (95% CI 9,5–19,4; p < 0,001). Krwawienia były częstsze w grupie interwencyjnej (p = 0,03).
Wartości w tabeli to średnie wyniki po 6 miesiącach; różnice skorygowane statystycznie nie muszą być identyczne z prostym odejmowaniem średnich. Częstość krwawień dotyczy wszystkich krwawień raportowanych w analizie badania, nie należy utożsamiać jej wyłącznie z ciężkimi krwawieniami.
Co te wyniki oznaczają dla pacjenta?
Badanie wskazuje, że u odpowiednio zakwalifikowanych chorych z wyraźnym zespołem pozakrzepowym i udokumentowaną niedrożnością żyły biodrowej strategia obejmująca stentowanie może zmniejszyć nasilenie objawów i poprawić jakość życia w krótkim okresie obserwacji.
Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z obrzękiem nogi po zakrzepicy potrzebuje stentu. Obrzęk może mieć również inne przyczyny, np. refluks żylny, chorobę limfatyczną, działania niepożądane leków lub schorzenia ogólnoustrojowe. Decyzja o zabiegu wymaga indywidualnej oceny potencjalnych korzyści, ryzyka krwawienia i konieczności dalszego leczenia przeciwzakrzepowego.
Jaką rolę odgrywa USG Doppler?
USG Doppler żył kończyn dolnych jest podstawowym badaniem pozwalającym ocenić drożność dostępnych odcinków układu żylnego, zmiany pozakrzepowe, refluks oraz cechy zaburzonego odpływu proksymalnego. W razie podejrzenia niedrożności żył biodrowych samo rutynowe badanie żył nogi może być niewystarczające: niekiedy konieczna jest ukierunkowana ocena żył biodrowych oraz dodatkowe badania obrazowe, np. angio-TK lub MR żył, a w toku kwalifikacji zabiegowej również ultrasonografia wewnątrznaczyniowa (IVUS).
W praktyce ważne jest równoczesne określenie nasilenia choroby – np. za pomocą VCSS – i ustalenie, czy dominującym mechanizmem dolegliwości jest przeszkoda w odpływie, refluks, czy ich współistnienie.
Ograniczenia badania – czego jeszcze nie wiemy?
- Badanie obejmowało 225 pacjentów; to istotne RCT, ale nadal ograniczona próba dla rzadszych powikłań i analiz podgrup.
- Pacjenci i lekarze wiedzieli, którą strategię zastosowano. Zaślepiono natomiast ocenę głównego punktu końcowego.
- Najważniejszy wynik oceniano po 6 miesiącach. Na tej podstawie nie można przesądzać o wieloletniej trwałości korzyści, drożności stentów czy późnych powikłaniach.
- Porównywano dwie strategie leczenia; grupa interwencyjna otrzymywała także intensywniejsze leczenie przeciwzakrzepowe. Nie można przypisać całego efektu wyłącznie mechanicznemu działaniu stentu.
- Wyników nie należy przenosić na osoby bez potwierdzonej niedrożności żyły biodrowej ani na wszystkich pacjentów po przebytej DVT.
Komentarz kliniczny ANGIOMEDIC
C-TRACT dostarcza randomizowanych dowodów przemawiających za rozważeniem leczenia wewnątrznaczyniowego u wybranych pacjentów z objawowym zespołem pozakrzepowym i istotną przeszkodą w odpływie przez żyły biodrowe. Wynik należy jednak zestawić z większą częstością krwawień i niepewnością dotyczącą odległych efektów leczenia.
Praktyczny wniosek: przewlekły obrzęk po zakrzepicy wymaga najpierw ustalenia mechanizmu zaburzeń żylnych i oceny klinicznej. Kwalifikacja do stentowania nie powinna opierać się wyłącznie na obecności obrzęku lub samym opisie przebytej zakrzepicy.
Źródło naukowe
Vedantham S. i wsp. Endovascular Therapy for Post-Thrombotic Syndrome — A Randomized Trial. New England Journal of Medicine. 2026;394:2293–2304. Publikacja online: 13 kwietnia 2026 r. DOI: 10.1056/NEJMoa2519001. PMID: 41972998. Rejestr badania: NCT03250247.
Materiał edukacyjny oparty na opublikowanym badaniu klinicznym. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji i kwalifikacji do zabiegu.
