Czy aspiryna wystarczy, aby chronić naczynia przed powikłaniami miażdżycy?
KLUCZOWE BADANIE KLINICZNE | ANGIOLOGIA | RCT
COMPASS · 27 395 uczestników · New England Journal of Medicine · 2017
Czy aspiryna wystarczy, aby chronić naczynia przed powikłaniami miażdżycy?
Osoby z miażdżycą tętnic kończyn dolnych są narażone nie tylko na ból nóg podczas chodzenia. Mają także większe ryzyko zawału serca, udaru mózgu i poważnych powikłań niedokrwienia kończyn. Naukowcy sprawdzili, czy dołączenie małej dawki leku przeciwkrzepliwego do aspiryny może skuteczniej zapobiegać tym zdarzeniom.
Co sprawdzali naukowcy?
W badaniu COMPASS porównano trzy sposoby leczenia u osób ze stabilną miażdżycą naczyń: rywaroksaban 2,5 mg dwa razy dziennie wraz z aspiryną 100 mg raz dziennie, sam rywaroksaban 5 mg dwa razy dziennie oraz samą aspirynę 100 mg raz dziennie. Nie chodziło o leczenie świeżej zakrzepicy żylnej, lecz o zapobieganie powikłaniom miażdżycy.
Jak przeprowadzono badanie?
Było to duże, międzynarodowe, randomizowane badanie kliniczne z podwójnym zaślepieniem. Wzięło w nim udział 27 395 osób, a średni czas obserwacji wyniósł około 23 miesięcy. Oceniano wystąpienie zawału serca, udaru mózgu lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.
Jakie były wyniki?
Zawał, udar lub zgon sercowo-naczyniowy:
5,4% pacjentów przyjmujących samą aspirynę
4,1% pacjentów przyjmujących aspirynę z małą dawką rywaroksabanu.
Poważne krwawienia:
1,9% pacjentów przyjmujących samą aspirynę
3,1% pacjentów przyjmujących aspirynę z rywaroksabanem.
W praktyce oznacza to, że na 1000 leczonych osób w okresie obserwacji badania skojarzone leczenie wiązało się z około 13 mniejszą liczbą poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, ale jednocześnie z około 12 dodatkowymi poważnymi krwawieniami. To uproszczone przeliczenie różnic bezwzględnych, a nie przewidywanie ryzyka dla konkretnego pacjenta.
Sam rywaroksaban w dawce 5 mg dwa razy dziennie nie wykazał istotnej przewagi nad aspiryną w odniesieniu do głównego punktu końcowego, a zwiększał ryzyko poważnych krwawień.
A co z pacjentami z miażdżycą tętnic nóg?
W odrębnej analizie 6391 uczestników z chorobą tętnic kończyn dolnych połączenie rywaroksabanu z aspiryną wiązało się z mniejszą częstością poważnych powikłań kończynowych, takich jak ciężkie niedokrwienie wymagające interwencji lub amputacja naczyniowa: 1,5% wobec 2,6% przy samej aspirynie. W tej analizie również obserwowano więcej poważnych krwawień: 3,2% wobec 2,0%.
Czy wynikom można ufać?
Ocena EBM: COMPASS było dużym, dobrze zaprojektowanym RCT, z losowym przydziałem do grup, zaślepieniem i klinicznie ważnymi punktami końcowymi. Wyniki przemawiają za skutecznością połączenia rywaroksabanu z aspiryną u odpowiednio dobranych pacjentów. Ograniczenia: badanie zakończono przed planowanym terminem, wykluczono niektórych chorych z wysokim ryzykiem krwawienia, a badanie było finansowane przez producenta leku. Nie oznacza to, że terapia jest właściwa dla wszystkich.
Co to oznacza dla pacjenta? Komentarz ANGIOMEDIC
U wybranych osób z objawową miażdżycą tętnic kończyn dolnych i odpowiednio niskim ryzykiem krwawienia lekarz może rozważyć połączenie małej dawki rywaroksabanu z aspiryną. Decyzja wymaga oceny wcześniejszych krwawień, czynności nerek, przyjmowanych leków oraz innych chorób. Nie należy samodzielnie dodawać rywaroksabanu do aspiryny ani zmieniać dawkowania. Dawka rywaroksabanu stosowana w tym schemacie nie jest dawką przeznaczoną do leczenia ostrej zakrzepicy żylnej.
Źródła naukowe
Eikelboom JW i wsp. Rivaroxaban with or without Aspirin in Stable Cardiovascular Disease. N Engl J Med. 2017;377:1319–1330. DOI: 10.1056/NEJMoa1709118; PMID: 28844192.
Anand SS i wsp. Major Adverse Limb Events and Mortality in Patients With Peripheral Artery Disease: The COMPASS Trial. J Am Coll Cardiol. 2018;71:2306–2315. DOI: 10.1016/j.jacc.2018.03.008; PMID: 29540326.
Materiał edukacyjny. Nie stanowi indywidualnego zalecenia leczenia. Dodatkowe informacje na temat diagnostyki USG i chorób naczyń w Internecie pod adresem: angiomedic.pl
